انجمن علمی مدیریت دانشگاه شهید بهشتی - مدیریت مالی

چرا افراد خسیس هیچوقت ثروتمند نمی‌شوند

انجمن علمی مدیریت — Fri, 23 Jul 2010 21:06:40 GMT

[این مطلب توسط آقای علی امامی برای وبلاگ انجمن علمی مدیریت ارسال شده است.]

بیش‌تر ما احتمالاً اسم رابرت کیوساکی با کتاب پدر پولدار، پدر بی پول را شنیده ایم. این نویسنده آمریکایی، چندیست تلاش خود را برای آموزش دادن افرادی که با مسائل مالی و مدیریت پول نا آشنا هستند، متمرکز کرده است و با انتشار مقالات و نوشته ‌های متعدد در قالب داستان‌های ساده و قابل فهم، تلاش می‌کند اهمیت این موضوع را هرچه بیش‌تر نمایان کند. در زیر ترجمه مقاله ای را تحت عنوان "چرا افراد خسیس هیچوقت ثروتمند نمی‌شوند" که ترجمه عبارت "Why the Cheap Will Never Get Rich" می‌باشد، می‌خوانید.

نویسنده با ذکر داستانی کوتاه به بیان دیدگاه‌های خود در مورد موضوع مقاله می‌پردازد.

چرا افراد خسیس هیچوقت ثروتمند نمی‌شوند

نوشته: رابرت کیوساکی/ ترجمه: علی امامی

چند روز پیش یکی از دوستانم هیجان‌زده به من رسید و گفت: "من خونه آرزوهام رو پیدا کردم. خونه متعلق به فردیه که از بانک وام گرفته و نتونسته وامش رو به بانک پرداخت کنه و حالا بانک قصد داره اون خونه رو در مقابل یک قیمت بسیار عالی به من بفروشه."

من از او پرسیدم: "مگه قیمتش چقدره که این‌طور تو رو خوشحال کرده؟"

او پاسخ داد: "درست قبل از بحران بازار مسکن و وام‌های رهنی، فروشنده برای ملکش، ۷۸۰ هزار دلار درخواست کرده‌بود. اما امروز، من میتونم اون ملک رو از بانک به مبلغ ۲۱۵ هزار دلار بخرم. تو چی فکر می‌کنی؟"

پاسخ دادم: "من چی می‌تونم بگم؟ درحالی که تنها اطلاعاتی که دارم قیمت اون خونه‌ست."

او با عصبانیت فریاد زد: "درسته، اما همسرم و من الان می‌تونیم اون خونه رو بخریم."

من در پاسخ به او گفتم: "تنها افراد خسیس، به خاطر قیمت، چیزی رو می‌خرند. دلیل نداره به این علت که چیزی ارزونه، پس ارزش بهایی رو هم که برای اون می‌پردازیم داشته باشه."

سپس یکی از اصول اساسی و پایه‌ای مربوط به پول خود را برای او توضیح دادم: من "ارزش" می‌خرم. من برای ارزش، مبلغ بیش‌تری پرداخت می‌کنم. اگر من قیمت چیزی را دوست نداشته باشم، به راحتی از آن می‌گذرم. اگر فروشنده بخواهد دارایی خود را به من بفروشد، او با یک قیمت مناسب‌تر به سوی من باز خواهد گشت.

من تنها به او اجازه می‌دهم به من بگوید که چه قیمتی را خواهد پذیرفت. من می‌دانم که برخی افراد عاشق چانه‌زدن هستند. اما من شخصاً این‌کار را دوست ندارم. اگر فروشنده‌ای بخواهد چیزی را بفروشد، این کار را انجام خواهد داد.

اگر من احساس کنم در حال خرید چیز با ارزشی هستم، پس قیمتش را پرداخت خواهم کرد. این ارزش است که مرا ثروتمند کرده است نه قیمت.

برخلاف این نصیحت من، او به دنبال تأمین مالی برای خرید خانه‌ی آرزوهایش رفت.

اما خوشبختانه، بانک پیشنهاد خرید او را نپذیرفت. آن خانه در خیابانی شلوغ در محله‌ای بود که روز به روز شلوغ‌تر و بدتر می‌شد. دبیرستانی که چهار خیابان آن‌طرف‌تر بود، یکی از خطرناک‌ترین مدارس شهر به‌حساب می‌آمد. در صورت خرید آن خانه، دختر و پسر او مجبور بودند به مدرسه خصوصی بروند و آموزش‌ کاراته ببینند.

دوست من اکنون در حال جستجو برای یافتن خانه‌ای ارزان قیمت تر جهت خرید است. همین‌طور برای تأمین وجوه مورد نیاز خود از پدر بازنشسته‌اش نیز طلب کمک کرده است.

اگر گذشته‌ ی دوست من، گوی بلورین از آینده او باشد، او احتمالاً همیشه خسیس و فقیر خواهد بود.اگر چه او یک انسان خوب، مهربان، تحصیل کرده و سخت کوش است.

دیدگاه من

آن‌چه که در ادامه می‌آید، نظراتی‌ست که بیان می‌کند چرا دوست من، احتمالاً هرگز نمی‌تواند از نظر مالی به کامیابی برسد. خصوصاً در این بازار.

۱.او و همسرش، هر دو، مدارک دانشگاهی دارند اما از نظر آموزش‌های مالی صفر هستند. بدتر این‌که، هیچ‌یک از آن‌ها برنامه‌ای برای شرکت در کلاس‌های سرمایه‌گذاری ندارند.انتخاب این‌که از لحاظ مالی آموزش ندیده باقی بمانند، باعث شده است که آن‌ها هیچ‌شانسی برای موفقیت در بزرگ‌ترین بازار صعودی و نزولی تاریخ، نداشته باشند. همان‌طور که پدر ثروتمند من اغلب می‌گوید: "آن‌چه که تو نمی‌دانی، تو را فقیر نگه می‌دارد."

۲.او خیلی احساساتی بود. در دنیای پول و سرمایه‌گذاری، شما باید یاد بگیرید که احساساتتان را کنترل کنید. وقتی شما در مورد آن فکر می‌کنید، می‌بینید که سه مورد از مهم‌ترین تصمیمات مالی شما در زندگی، در زمان اوج هیجانات احساسی شما گرفته شده‌اند. آن سه عبارتند از: تصمیم گیری در زمان ازدواج، تصمیم گیری در زمان خرید خانه و تصمیم گیری در زمان بچه‌دار شدن.

پدر من اغلب می‌گوید: "احساسات زیادی برابر است با هوشیاری اندک"

برای ثروتمند شدن، شما نیاز دارید که خوب و بد نتایج تصمیم‌گیری بلندمدت و کوتاه مدت خود را ببینید. ظاهراً گفتن آن ساده‌تر از انجامش است، اما کلید ثروتمند شدن همین است.

۳.او تفاوتی بین نصیحت‌های یک فرد ثروتمند و یک فروشنده قائل نیست. بسیاری از مردم، نصیحت‌های فرد دوم را می‌پذیرند. نصیحت‌های فردی که در صورت موفقیت در فروش خود سود می‌کند، علی‌رقم اینکه شما ضرر کنید. به همین علت، یکی از دلایل اهمیت آموزش‌های مالی این است که به شما کمک می‌کند تا تفاوت بین نصیحت‌های خوب و نصیحت‌های بد را بفهمید.

همان‌طور که بحران‌های اخیر نشان می‌دهد، مدارس ما آموزش‌های بسیار مختصری در مورد مدیریت پول می‌دهند. میلیون‌ها نفر از مردم در ترس زندگی می‌کنند به این دلیل که به صورت سنتی و قراردادی از یک سری اصول و قواعد زیر پیروی می‌کنند: رفتن به مدرسه، پیدا کردن یک شغل، به سختی کار کردن، پس انداز کردن، خریدن خانه، امتناع کردن از بدهی و سرمایه گذاری بلندمدت در سبد دارایی صندوق‌های سرمایه گذاری که به خوبی تنوع بخشی شده‌اند. خیلی از افرادی که از این نسخه مالی پیروی می‌کنند، شب‌ها به راحتی نمی‌خوابند. آن‌ها به برنامه‌ای جدید احتیاج دارند.

در صورتی که انسان‌ها قدری آموزش مالی ببینند، دیگر ممکن نیست که در این آشفتگی و پریشانی گرفتار شوند.

در پایان از شما تقاضا می‌شود دیدگاه خود را در مورد این مقاله و ترجمه آن در قسمت نظرات مطرح نمایید.

برای مطالعه اصل مقاله اینجا کلیک کنید.

ارزش در معرض ریسک

انجمن علمی مدیریت — Sun, 11 Jul 2010 17:04:02 GMT

[این مطلب توسط آقای محسن روستا برای وبلاگ انجمن علمی مدیریت ارسال شده است.]

ارزش در معرض ریسک

(Value at Risk)

ارزش در معرض ریسک (VaR) روش ارزیابی و تشخیص ریسک است که از تکنیک‌های آماری استاندارد که به طور روزمره در زمینه‌های تکنیکی دیگر نیز به کار می‌رود، استفاده می‌نماید. به طور قراردادی، ارزش در معرض ریسک بیشترین زیان مورد انتظار را در افق زمانی مشخص در سطح اطمینان معین اندازه‌گیری می‌نماید. برای مثال، یک بانک ممکن است اعلام کند ارزش در معرض ریسک روزانه خرید و فروش پرتفوی بانک در سطح اطمینان 99 درصد، 35 میلیون دلار است‌. به عبارت دیگر، تنها در یک مورد از 100 معامله روزانه ممکن است ضرر و زیانی بیش از 35 میلیون دلار رخ بدهد. این عدد منفرد، (منظور ارزش در معرض ریسک است‌) چگونگی مواجهه بانک با ریسک بازار را به طور خلاصه نشان می‌دهد. و همین‌طور ارزش در معرض ریسک، ریسک را برحسب دلار اندازه می‌گیرد.

سهام‌داران و مدیران مؤسسات مالی می‌توانند تصمیم‌گیری کنند که آیا با این سطح از ریسک، آسوده خاطر می‌باشند یا خیر. اگر پاسخ منفی باشد، باید پروسه‌ای که منجر به محاسبه ارزش در معرض ریسک شود، طی شود تا معین شود که ریسک در کجا باید اصلاح گردد.

ارزش در معرض ریسک برعکس اندازه‌گیری‌های سنتی ریسک، نمایی کلی و جامع از ریسک پرتفوی که برای محاسبه میزان بدهی به دارایی و هم‌بستگی‌ها و وضعیت‌های جاری به کار می‌رود، ارائه می‌نماید. در نتیجه ارزش در معرض ریسک، واقعاً سنجش ریسک با نگاهی آینده‌نگر می‌باشد. ارزش در معرض ریسک نه تنها در تمام شعب بانک بلکه برای تمام انواع اسناد مالی کارایی دارد. بعلاوه روش‌شناسی ارزش در معرض ریسک می‌تواند از ریسک بازار به انواع دیگری از ریسک‌های مالی تعمیم یابد.

مدل ارزش در معرض ریسک دربردارنده سه عامل اصلی می‌باشد که عبارت‌اند از "افق زمانی سنجش و پیش‌بینی ریسک‌"، "درجه اطمینان پیش‌بینی" و "میزان سرمایه‌".

رویکردهای محاسبه مدل ارزش در معرض ریسک

1. رویکردهای پارامتری

ü روش میانگین متحرک MA (نرمال و t-student)

ü روش میانگین متحرک نمائی EWMA) Risk metrics) (نرمال و t-student)

ü روش GARCH (نرمال و t-student)

2.رویکردهای غیر پارامتری

ü روش شبیه‌سازی تاریخی

ü روش شبیه‌سازی تاریخی هیبریدی (Hybrid Historical Simulation)

ü روش شبیه‌سازی تاریخی متقارن (Antithetic Historical Simulation)

ارزش در معرض ریسک (VaR) و دلایل استفاده از آن

در دنیای مالی کنونی، «ارزش در برابر ریسک» از جمله مهمترین مواردی است که در سنجش ریسک مورداستفاده قرار می‌گیرد. هدف اصلی مدیریت پرتفوی، بهینه‌سازی تخصیص دارایی‌ها مطابق بازده موردانتظار و درجه ریسک است. مقایسه استراتژی‌های متنوع مدیریت پرتفوی با ابزار مختلف عملاً کاری نسبتاً مشکل است. مشتریان علاقه دارند از مقدار زیان پرتفوی خود در شرایط مشخص، اطلاع داشته باشند. از سوی دیگر، ریسک بازار شامل انواعی مختلف از ریسک‌هاست که هر یک دارای خصوصیات خاص خود هستند.

مدل‌های مربوط به ریسک پرتفوی، با سرعت از توزیع سود و زیان سنتی، به ارزش در برابر ریسک، توسعه پیدا کرده‌اند. این معیار به‌عنوان تکنیکی در مدیریت ریسک، توضیح می‌دهد که زیان محتمل در طول دوره‌ای معین، در سطح اطمینانی معین، ناشی از قرار گرفتن در معرض ریسک بازار است. ارزش در معرض ریسک که «سرمایه در معرض ریسک» نیز نامیده می‌شود، مبلغی از ارزش پرتفوی یا دارایی را مشخص می‌کند که انتظار می‌رود طی دوره زمانی مشخص و تا میزان احتمالی معین، از دست برود. مثلاً یک بانک ممکن است اعلام کند ارزش در معرض ریسک روزانه خرید و فروش پرتفوی بانک، در سطح اطمینان 95 درصد، 10 میلیون است. و این یعنی تنها در 5 مورد از 100 معامله روزانه، ممکن است زیانی بیش از 10 میلیون اتفاق افتد.

سادگی مفهوم «ارزش در برابر ریسک» این امکان را فراهم می‌سازد که نه‌تنها برای آن دسته از مؤسسات مالی که شامل عملیات تجاری در مقیاس وسیع می‌شوند بلکه برای بانک‌های کوچک، شرکت‌های بیمه، نهادهای سرمایه‌گذاری و کسب و‌کارهای غیرمالی نیز به‌عنوان مقیاس ریسک استاندارد معرفی شود. ارزش در برابر ریسک، به ابزاری غیرقابل انکار برای کنترل ریسک و بخش جدایی‌ناپذیری از روش‌های توزیع سرمایه بین محیط‌های متنوع تجاری تبدیل شده است. محاسبه ریسک در پرتفوی‌های سرمایه‌گذاری‌های کنونی که شامل انواع ابزار مالی از جمله سهام، اوراق قرضه و انواع ابزار مشتقه‌ است، تنها از طریق این شاخص قابل اندازه‌گیری است زیرا به‌دلیل ویژگی‌های خاص ابزار مشتقه، از جمله نبود رابطه خطی بین بازدهی ابزار و دارایی اصلی تعهد شده، نمی‌توان از روش‌های دیگر برای محاسبه ریسک استفاده کرد.

شکل 1: ارزش در معرض ریسک در سطح اطمینان 5 درصد

ارزش در معرض ریسک، نگاهی روبه جلو بوده، آخرین ترکیب پرتفوی و ارزش بازار دارایی‌ها را لحاظ کرده، متغیرهای بازار را برای افق زمانی کوتاهتری پیش‌بینی کرده و براوردی دقیق‌تر از ریسک را ارائه می‌دهد. این معیار چارچوبی برای تحلیل ریسک پیشنهاد کرده و برای مدیران عالی، قابل فهم‌تر و ملموس‌تر است.

"نیل گولیدمن" یکی از طراحان معیارهای جدید ارزش در معرض ریسک با کمک دیگر کارشناسان، مفاهیم مورداستفاده در معیارهای ارزش در معرض ریسک را توسعه داد. در 1993 گولیدمن طی کنفرانسی، سیستم ارزش در معرض ریسک شرکت « جی.پی.مورگان» را برای نخستین بار به مشتریان معرفی کرد.

با توجه به اینکه معامله‌گران ابزار مشتقه با ریسک بازار بیشتری روبه‌رو هستند، توصیه شده است که پرتفوی‌ها به‌صورت روزانه و مطابق با قیمت‌های بازار، ارزش‌گذاری شده و ریسک آنها از طریق ارزش در معرض ریسک و آزمون استرس، موردسنجش قرار گیرد.

تحقیقاتی نظری که بر ارزش در برابر ریسک به‌عنوان ابزار سنجش ریسک تأکید دارند، توسط «جوریون» (1997)، «داود» (1998) و «ساندرز» (1999) آغاز شد. آنها دیدگاه ارزش در برابر ریسک را که مبتنی‌بر نمایش مدیریت ریسک بود، به انتخاب خود و یا به‌دلیل الزام مقررات، به‌عنوان استاندارد صنعت به‌کار بردند. «بودنر» (1998) مدیریت مبنی‌بر ارزش در برابر ریسک توسط مؤسسات مالی و غیرمالی را بررسی کرده است.

در طرح تحقیقی سرمایه مبتنی‌بر ریسک (1996)، کمیته بال نظارت بانکی استفاده از ارزش در برابر ریسک را مشروط بر استانداردهای کیفی و کمی استاندارد تأیید کرد. گزارش بانک بین‌المللی تسویه فیشر (1994) به ترویج استفاده عمومی واسطه‌های مالی از روش ارزش در برابر ریسک کمک کرد.

شناخت این مدل‌ها توسط جوامع و سامانگرهای مالی، شاهدی بر رشد آنهاست. در 1997، کمیسیون اوراق بهادار و بورس، ساختارهای مختلف مالی شامل بانک‌ها و دیگر نهاده‌ها را ملزم کرد تا ریسک بازاری را که در معرض آن هستند، با استفاده از محاسبه ارزش در برابر ریسک تعیین و گزارش کنند. این کمیسیون، روش موردبحث را به مثابه قانون، تصویب کرده است.

بانک‌های بزرگ می‌توانند با استفاده از معیار ارزش در برابر ریسک، ذخیره سرمایه لازم برای پوشش ریسک بازار را تعیین کنند. تحقیقی که در بانک‌های سوئیس انجام گرفت، نشان داد بانک‌هایی که مفهوم ارزش در برابر ریسک را به‌کار می‌گیرند، کارایی بیشتری دارند زیرا این مفهوم را به‌صورت عملی در مدل‌سازی (اگر - پس) معاملات آتی و نیز سنجش و کنترل ریسک بازار در تصمیمات مدیریت پرتفوی و تخصیص دارایی‌های خود، به‌کار می‌برند.
با استفاده از مدیریت برمبنای ارزش در برابر ریسک می‌توان امیدوار بود که احتمال شکست‌های مالی در ابعاد وسیع کاهش یابد. از دیدگاه بانک‌ها، ارزش در برابر ریسک دارای نقاط مثبت و منفی بوده و این روش مشابه مخرج مشترک ریسک‌های مختلف است. دلیل استفاده مدیران پرتفوی، از VaR قیاس‌پذیری این روش بین دارایی‌های مختلف و کسب‌وکارهای مختلف است.

روش‌های محاسبه VaR

روش‌های محاسبه VaR به دو نوع «پارامتریک» و «ناپارامتریک» تقسیم شده است.

روش پارامتریک به‌روش واریانس – کوواریانس و برخی روش‌های تحلیلی خلاصه می‌شود. روش ناپارامتریک نیز شامل شبیه‌سازی تاریخی و شبیه‌سازی مونت کارلو است. به‌کارگیری هر یک از این روش‌ها تا اندازه زیادی تحت‌تأثیر نیازهای تحلیل‌گران و مقامات تصمیم‌گیرنده سازمان، نوع دارایی‌های موردبررسی، میزان دقت و سرعت موردنظر در محاسبات و دیگر ملاحظات قرار دارد.

روش واریانس – کوواریانس

روش پارامتریک شامل شناسایی سرمایه‌گذاری‌های انجام شده درمورد هر دارایی و تعیین میانگین و ماتریس کوواریانس بازده دارایی‌هاست. با استفاده از رابطه زیر می‌توان ارزش در برابر ریسک را محاسبه کرد:

مفروضات این روش به شرح زیر است:

1.بازده سرمایه گذاری از توزیع نرمال پیروی می کند

2. بازده سرمایه گذاری به لحاظ زمانی مستقل است.

3. دوره زمانی یک روزه، دوره زمانی مناسبی برای محاسبه VaR است.

4. بین عوامل ریسک بازار و ارزش دارایی ها رابطه خطی وجود دارد.

5. توزیع بازده پرتفوی را می توان با استفاده از روش مارکویتز براساس نرخ بازده مورد انتظار، انحراف معیار دارایی های منفرد تشکیل دهنده پرتفوی، همبستگی میان ترکیب دوبه دوی دارایی ها و وزن دارایی های منفرد موجود در پرتفوی محاسبه کرد.

VaR : ارزش در معرض ریسک

a: سطح اطمینان Var : ارزش در معرض ریسک

a: سطح اطمینان

M: ارزش بازار دارایی

T: طول دوره زمانی محاسبه بازده

در معادله فوق با دانستن انحراف معیار روزانه _ ، انحراف معیار T روز از رابطه _ قابل محاسبه است.

در این معادله با دانستن انحراف معیار روزانه a انحراف معیار T روز از رابطه قابل محاسبه است.

روش شبیه‌سازی تاریخی

روش شبیه‌سازی تاریخی برای براورد ارزش در معرض ریسک، فرض خاصی را در مورد توزیع تغییرات عوامل بازار، مدنظر نمی‌گیرد و مبتنی‌بر پایه تقریب خطی نیست. این روش چنین فرض می‌کند که توزیع تغییرات احتمالی عوامل بازار برای دوره بعدی، مشابه توزیع مشاهده شده در N دوره گذشته است.

شکل 2: سیستم مدیریت ریسک یکی از بانک‌های سوئیس

روش شبیه‌سازی مونت کارلو

این روش، در برخی موارد مشابه روش شبیه‌سازی تاریخی است. در این روش نیز فرض نرمال بودن توزیع بازدهی، الزامی نیست. لذا روش شبیه‌سازی مونت کارلو مشابه روش شبیه‌سازی تاریخی، پرتفوی‌های متشکل از اختیار معامله و دیگر ابزاری را پوشش می‌دهد که ارزش آنها تابعی غیرخطی از عوامل بازار است. روش شبیه‌سازی مونت کارلو برخلاف روش شبیه‌سازی تاریخی، از اطلاعات تاریخی استفاده نکرده و با استفاده از فرایندهای تصادفی و نمونه‌های شبیه‌سازی شده متعدد ساخته شده توسط رایانه، تغییرات آتی را پیش‌بینی می‌کند.

محدودیت‌های تحلیل ارزش در معرض ریسک

این معیار، ریسک پرتفوی را صرفاً در یک عدد تحت‌عنوان VaR خلاصه می‌کند. همین ماهیت ساده و خلاصه ارزش در معرض ریسک که موجب جذابیت آن می‌شود، مهم‌ترین محدودیت آن نیز به‌شمار می‌آید. VaR تنها به مبلغ ریالی ریسک‌ پرتفوی توجه دارد و تبادل ریسک و بازده موردانتظار را نادیده می‌گیرد. این امر موجب حذف بخش قابل‌توجهی از اطلاعات پرتفوی می‌شود. لذا این شاخص برای رتبه‌بندی و مقایسه فرصت‌های مختلف سرمایه‌گذاری مناسب نبوده و تنها می‌توان از آن برای مقایسه پرتفوی‌های با نرخ بازده موردانتظار یکسان استفاده کرد.
مشکل دیگر کاربرد VaR این است که برای محاسبه آن روش منحصر بفردی وجود ندارد. همین امر موجب می‌شود تا تحلیل نتایج حاصله، دستخوش قضاوت‌های ذهنی تحلیل‌گران قرار گیرد. مضافاً اینکه، هیچ یک از روش‌های محاسبه VaR نسبت به بقیه، مزیتی مطلق ندارد. از سوی دیگر باید توجه داشت که VaR نوعی تحلیل آماری است که عمدتاً در تعیین کمی ریسک بازار کاربرد دارد و از ارزیابی ریسک مربوط به رویدادهای کیفی ناتوان است. همچنین VaR محاسبه شده توسط تحلیل‌گران تا اندازه زیادی به «صدک» انتخاب شده به‌عنوان بحرانی‌ترین حالت ممکن وابسته است. به‌بیانی دیگر، VaR محاسبه شده برای 01/0=a با VaR مربوط به 05/0=a متفاوت است.

در شرایط عادی، VaR برای سنجش ریسک کوتاه‌مدت (یک روز تا دو هفته) دارای بیشترین کاربرد است. زمانی که الگوهای بازار به دلیل بروز وقایع ناگوار از حالت عادی خارج می‌شوند، VaR معمولاً به‌میزان قابل‌ملاحظه‌ای، ریسک را دست پایین اعلام می‌کند. همچنین، تحلیل VaR نیازمند آن است که قیمت‌های تاریخی دارایی‌ها، مشخص و معلوم باشد. در مورد دارایی‌هایی که قبلاً در بورس و بازارهای ثانویه موردمعامله قرار نگرفته‌اند، امکان محاسبه VaR وجود ندارد. استفاده از روش VaR مشابه هر روش دیگر محاسبه ریسک، دارای کمبودها و مشکلات خاص خود است. این روش متکی‌بر برخی مفروضات خاص و ساده‌کننده است که انطباقی 100 درصد با واقعیت ندارند.
این مدل نیز همانند هر مدل دیگر، تلاش دارد تا با استفاده از مفروضاتی نزدیک به واقعیت، به نتایجی کاربردی و مفید دست یابد. دنیای واقعی، پیچیده و متشکل از جزئیات زیادی است که مدل‌ها نمی‌توانند و احتمالاً نباید آنها را در برگیرند. نقش مدل، غالباً این است که ساختارهای پیچیده را ساده و عوامل مهم را برجسته سازد. یک مدل خوب مالی، مدلی است که در شناسایی متغیرهای اصلی از دیگر عوامل، به تحلیل‌گر کمک کند. ارزیابی یک مدل تنها براساس توانایی پیش‌بینی آن صورت می‌گیرد و نباید آن را براساس مفروضات به‌کار رفته و یا بر پایه جامعیت مدل در پوشش تمامی جزئیات دنیای واقعی، موردسنجش قرار دارد. به‌بیانی دیگر، اگر یک مدل بتواند در پیش‌بینی آینده و بهبود کارایی فرایند تصمیم‌گیری کمک کند، می‌تواند در عین سادگی موفق باشد.

عده‌ای، چنین استدلال می‌کنند که محاسبه منظم ارزش روز دارایی‌ها در دوره‌های زمانی کوتاه مدت، معرف نوسان بالای درامدها خواهد بود و این‌گونه نگرش به ریسک، ممکن است گمراه‌کننده باشد. در پاسخ به این گروه باید گفت با پیچیده و تخصصی‌شدن بازارهای مالی، چاره‌ای جز این نیست. در چنین فضایی، تحلیل‌گران مالی وظیفه دارند خود را با شرایط جدید وفق دهند. از سوی دیگر، تغییرات و نوسانات کوتاه‌مدت، اثرات خود را در بلندمدت نیز نشان خواهند داد. پس بهتر است که از ابتدا و پیش از تجاوز نوسانات از حد قابل‌قبول، به وجودشان پی برده و تدابیری در زمینه کنترل و مدیریت آنها اندیشیده شود. از این طریق می‌توان در بلندمدت نیز به نتایجی بهتر دست یافت. در هرحال، مشکل عمده مفهوم ارزش در برابر ریسک این است که به‌صورتی ایستا و بدون تجزیه‌وتحلیل تغییرات روزانه شرایط مالی، اقتصادی و اجتماعی، محاسبه می‌شود.

آزمون استرس و آزمون بازخورد

آزمون استرس برای براورد عملکرد تحت تغییرات شدید و فوق‌العاده طی 10 تا 20 سال گذشته، به‌کار می‌رود. آزمون استرس، درواقع آن دسته از اتفاقات خاص و مهم برخی مقاطع زمانی را موردتوجه قرار می‌دهد. معمولاً برطبق توزیع احتمال‌هایی که برای متغیرهای بازار فرض می‌شوند، رخ دادن این اتفاقات غیرممکن است. آزمون بازخورد نیز برای سنجش عملکرد براوردهای VaR در گذشته مورداستفاده قرار می‌گیرد. سوال ساده این آزمون عبارت است از: «چندبار، زیانی بیش از مقدار براوردی ارزش در برابر ریسک را متحمل شده‌ایم؟»

ارزش در برابر ریسک مشروط (C- VaR)

هدف اصلی ارزش در برابر ریسک، تعیین حداکثر زیان است، اما ارزش در برابر ریسک مشروط، تعیین‌کننده حداکثر زیان در شرایط نامطلوب است. و این یعنی پاسخ به این سوال که در بدترین حالت ممکن، حداکثر زیانی که شرکت متحمل خواهد شد، چقدر خواهد بود؟

نتیجه‌گیری

ارزش در برابر ریسک، معیاری ملموس و در دسترس است که می‌تواند با دیدی کلی در تعیین ریسک‌های آتی، توسعه یابد. محدودیت اصلی این معیار، ایستایی آن است که به‌همین علت، محققان در پی دستیابی به معیاری پویا برای آن هستند. در هر صورت، ارزش به‌عنوان یکی از روش‌های مدیریت ریسک، پیشرفت خوبی داشته و مدیران و تحلیل‌گران می‌بایستی توجه لازم را به آن داشته باشند.

اجزای ریسک

انجمن علمی مدیریت — Fri, 11 Jun 2010 19:33:17 GMT

[این مطلب توسط آقای علی امامی برای وبلاگ انجمن علمی مدیریت ارسال شده است.]

اجزای ریسک

عوامل تشکیل دهنده‌ی ریسک را که باعث تغییر در قیمت سهم در بازار می‌شود، می‌توان در مقوله‌های زیر دسته بندی کرد:

ریسک سیاسی (Political Risk)

ریسک سیاسی یا کشور عبارت است از کاهش ارزش سرمایه که به دلیل تغییرات در سیاست‌ها و نظام‌های سیاست‌گذاری یک کشور رخ می‌دهد. این ریسک به انتظارات سرمایه‌گذار نسبت به آینده سیاسی کشور بستگی دارد. بنابراین تغییراتی که در قیمت رخ می‌دهد، از کنترل شرکت منتشر کننده سهام خارج است. یک جنگ ناگهانی یا پایان یافتن آن، انتخاب رئیس جمهور جدید یا فوت ناگهانی او، رونق سفته بازی، خروج ناگهانی مقدار هنگفتی طلا از بازار و امثال این‌ها، از جمله رخدادهایی هستند که پیامدهای روانی بسیار زیادی بر بازار سهام دارند.

در کل این ریسک، تغییرات عمده‌ای در محیط اقتصادی – سیاسی یک کشور ایجاد می‌کند. ایالات متحده آمریکا در بین کشورها کم ریسک‌ترین کشور شناخته می‌شود. به دلیل این‌که نظام سیاسی و اقتصادی آن دارای ثبات بیش‌تری بوده است. کشورهایی مثل روسیه به دلیل تغییر در سلسله مراتیب حکومتی و تغییر شدید در نرخ ارز در زمره کشور‌های پر ریسک تلقی می‌شود. بهترین راه برای محفوظ ماندن از ریسک سیاسی آن است که سرمایه‌گذاری‌ها بلندمدت باشد و در کشورهای مختلفی سرمایه‌گذاری شود.

ریسک تجاری (Business Risk)

تغییراتی که در قدرت سوددهی یک شرکت رخ می‌دهد، احیاناً باعث ضرر سرمایه‌ای یا کاهش بازده سالانه سرمایه‌گذاری خواهد شد. ریسک تجاری را، در ناتوانی یک شرکت در پایداری صحنه‌ی رقابت، یا در حفظ نرخ رشد و یا ثبات میزان سوددهی در کوتاه‌مدت یا بلندمدت، می‌توان تعریف کرد. در چنین حالتی، میزان سود تقسیمی شرکت کاهش می‌یابد و این‌کار بر بازدهی و تغییرپذیری بازدهی سالانه، آثار نامطلوبی می‌گذارد.

شرکت‌های رو به رشد (یعنی شرکتی که نرخ بازدهی سالانه آن سریعاً افزایش می‌یابد) با ریسک تجاری بالاتری مواجه می‌باشند. هم‌چنین شرکت‌هایی که هزینه ثابت بالایی دارند و در امور صنعتی از فناوری پیشرفته‌ای بهره می‌گیرند، با ریسک تجاری بالایی روبرو هستند. ریسک سرمایه‌گذاری در شرکت‌های کوچک و تازه تأسیس، بیش‌تر از شرکت‌های بزرگ و با سابقه است. یکی از راه‌های محاسبه‌ی ریسک تجاری، تعیین میزان پایداری سود و ثبات نرخ رشد سود شرکت است.

ریسک تجاری شرکتی که از نظر سوددهی و نرخ رشد، ثبات زیادی داشته است، از ریسک تجاری شرکتی که میزان سود سالانه آن متزلزل و متغیر بوده، کم‌تر است. با ترسیم منحنی سود و محاسبه انحراف معیار آن، می‌توان میزان پایداری سود شرکت را تعیین کرد.

ریسک نرخ بهره (Interest Rate Risk)

بسیاری از سرمایه‌گذاران، خرید اوراق بهادار با بازدهی ثابت یا اوراق قرضه‌های معتبر را راه حلی برای رهایی از ریسک می‌دانند. ولی باید یادآور شد که این نوع اوراق بهادار دارای ریسک نرخ بهره هستند.

ریسک نرخ بهره، یعنی ریسک کاهش ارزش اصل سرمایه ( البته به لحاظ تغییر در نرخ بهره‌ی اوراق بهاداری که به تازگی انتشار می‌یابند.) بهترین راه‌حل برای محفوظ ماندن در برابر ریسک نرخ بهره، این است که شخص سرمایه‌گذار، اوراق قرضه با تاریخ‌های سررسید متفاوت خریداری کند. راه‌حل دیگر، مشخص کردن جهت تغییرات نرخ بهره است.

ریسک نرخ تورم (Inflation Rate Risk)

ریسک تورم، ریسک کاهش ارزش اصل و فرع سرمایه، به دلیل کاهش قدرت خرید پول می‌باشد. تورم می‌تواند بازده واقعی سهام عادی را کاهش دهد. نرخ تورم بالا باعث می‌شود که قدرت خرید پول کاهش یابد و در نتیجه سرمایه‌گذار با دریافت اصل و فرع سرمایه خود، کالاها و خدمات کم‌تری خریداری کند. اگر بعد از خرید اوراق بهادار نرخ تورم افزایش یابد، نرخ بهره در بازار نیز افزایش خواهد یافت و افزایش نرخ بهره‌ی بازار، موجب کاهش ارزش و قیمت اوراق بهاداری خواهد شد که قبلاً منتشر شده‌اند. با خرید اوراق بهادار با درآمد ثابت، سرمایه‌گذار مشمول ریسک تورم می‌شود. با خریدن سهام عادی می‌توان در برابر ریسک تورم برای خود مصونیت ایجاد کرد. زیرا با افزایش سطح عمومی قیمت‌ها، انتظار می‌رود سود شرکت‌ها نیز افزایش یابد. البته بین افزایش قیمت سهام عادی شرکت‌ها و شاخص عمومی قیمت‌ها، همبستگی کاملی وجود ندارد.

ریسک مالی (Financial Risk)

مقصود از ریسک مالی، ریسک اضافی ناشی از استفاده از بدهی است که تحت عنوان اهرم مالی مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. هر قدر شرکت وام بیش‌تری بگیرد (اوراق قرضه بیش‌تری منتشر کند)، حاشیه سود خالص شرکت کم‌تر خواهد شد و ریسک سهام عادی آن بیش‌تر می‌شود.

ریسک نقدشوندگی (Liquidity Risk)

ریسک نقدشوندگی را نمی‌توان همانند ریسک مالی یا ریسک تجاری محاسبه کرد. اصولاً سرمایه‌گذاران، نقدشوندگی را از این دیدگاه مورد توجه قرار می‌دهند که بتوانند یک دارایی را سریعاً بخرند یا بفروشند، بدون آن‌که قیمت آن دستخوش تغییرات شدید شود. و از همین دیدگاه است که می‌گویند داراریی مذکور دارای قدرت نقدشوندگی بالایی است. هر قدر خرید و فروش یک دارایی سریع‌تر انجام شود، ریسک نقدشوندگی کم‌تر می‌شود. اوراق و اسناد خزانه در آمریکا به ویژه اوراق خزانه 30 تا 90 روزه، ریسک نقدشوندگی ندارند. زیرا سرمایه‌گذاران می‌توانند به سرعت و بدون کاهش قیمتاین اوراق را بخرند یا بفروشند.

نقطه مخالف این وضعیت، وقتی است که یک نفر بخواهد در سهام شرکت‌های کوچک سرمایه‌گذاری کند، که برای خرید یا فروش آن‌ها باید چند روز یا چند هفته منتظر بماند و در مواردی هم باید قیمت پیشنهادی فروش را کم‌تر کند.

ریسک نرخ ارز (Currency Risk)

این‌ ریسک در اثر خرید اوراق بهاداری که با نرخ ارز متفاوتی منتشر شده‌اند، به وجود می‌آید. احتمال این ریسک وقتی بیش‌تر می‌شود که سرمایه‌گذار دارایی‌هایی را در کشورهای مختلف خریداری نمایند. برای مثال یک سرمایه‌گذار آمریکایی که سهام منتشر شده‌ای را در ژاپن خریداری می‌کند، علاوه بر قبول ریسک ناشی از تغییر نرخ «ین»، ریسک حاصل از هرگونه تغییر در برابری ین با دلار را نیز پذیرفته است. هر چقدر نرخ ارز بین دو کشور نوسان‌پذیرتر باشد، ریسک نرخ ارز آن بیش‌تر خواهد بود.

منبع: کتاب مدیریت سرمایه گذاری پیشرفته – دکتر رضا راعی، احمد تلنگی

گزارش وضعیت 20 شرکت دولتی پس از واگذاری

انجمن علمی مدیریت — Wed, 2 Jun 2010 17:34:10 GMT

[این مطلب توسط آقای کاظم نجفی برای وبلاگ انجمن علمی مدیریت ارسال شده است.]

گزارش وضعیت 20 شرکت دولتی پس از واگذاری

20 پژوهشگر و 20شرکت

بانک صنعت و معدن با همکاری 19تن از پژهشگران دانشگاه شهید بهشتی به سرپرستی دکتر محمدحسینی روی وضعیت وتغیر نسبتهای تجاری ,تولیدی ,مالی ,سازمانی 20 شرکت قبل وبعد واگذاری پزوهشی را انجام داده اند یخچال سازی لرستان , پارسیلون , نخ خمین , شهر صنعتی کرمانشاه وسردخانه بزرگ شیراز,لوله سازی خوزستان , فنر والیاژ ایران وصنایع ریسندگی بافندگی فومنات ومتالوژی پودرولاستیک پارس وتولیدی شاهوو فراشن ولامپ الوند وشرکت مجری پروزه وریسندگی خاورونساجی خوی هتل کادوسان ,هتا کادوس ,صنایع ریسندگی ,فرش غرب و نساخی بابکان 20شرکت مورد برسی در این تحقیق هستند .

بدهی ,بدهی , بدهی و...

در نتایخ این تحقیق امده است بارزترین نمود عدم بهره وری شرکتها در دوره قبل از خصوصی سازی .پایین بودن نقدینگی وداشتن بدهی بلند مدت زیاد است.این امر ریسک کوتاه مدت وبلند مدت شرکت را افزایش داده است.بخش خصوصی نیز بعداز خریداری و تحویل شرکتها با انبوهی از بدهیها مواجه شده است با برسی های انجام شده می توان گفت که بخش خصوصی در ایران بسیار ضعیف است .بنا بر این نمی توان انتظار داشت که انها بتوانند بدهی های شرکت را باز پرداخت کنند اگر این مشکل ادامه پیدا کند بخش خصوصی دیگر قادر به کنترل اوضاع نخواهد بود نتیجه این خواهد شد که شرکتها به بانک صنعت ومعدن باز گردانده شوند یا به فرد دیگری فروخته شوند اگر هم حالت دوم رخ دهد ضعف در فرایند واگذاری شرکتها اشکار خواهد شود بنا بر این بنا بر این میتوان گفت که زیان دهی ,ضعف شدید نقدینگی,نسبتهای بدهی نا معقول روند صعودی هزینه هاو...از عارضه ها و مشکلات شایع در میان شرکتهای واگذاری شده به بخش خصوصی است.

گزارش گروه کارشناسی در باره وضع شرکتها در حوزه بازار ومشتری حاکی است که در تعداد زیادی از شرکتها روند فروش از چند سال قبل از واگذاری ها کاهش یا فته واین روند مسیر خود را در دوره پس از واگذاری نیز ادامه داده است .روند نزولی فروش ,از دست دادن تعداده زیادی از مشتریان ,نرخهای پایین جذب مشتریان جدید , همه موید این موضوع است. البته در برخی مواقع استثنای این وضعیت مصداق دارد و پس از واگذاری مسیر مزبور تغیر مسیر داده است.اما جمع بندی نشان میدهد که عملکرد شرکتهای تحت پوشش بانک صنعت ومعدن از چند سال قبل از واگذاری در حوزه بازار شهری ضعیف بوده است.

قدمت فناوری

برسی های 20 پزوهشگر بر روی 20 شرکت نشان میدهد که عملکرد ضعیف شرکتهای واگذاری شده در حوزه های مالی و بازار چه در دوره قبل وچه بعد از واگذاری تا حدود زیادی ریشه در عمکرد انها و فرایند وعملیات درونی داشته است ضعفها و نقصهای عمیقی در حوزه فرایند هاوعملیات درونی شرکتها مشخص است.

در این رابطه استهلاک بالای تخهیزات وفناوری قدیمی در برخی از شرکتها , نبود بازار قوی در شرکتهای واگذار شده و سیستم کار امده توضیع کالا بخش دیگری از مشکلات و ضعف فرایند و عملیات درونی برخی از شرکتها است.

مدیران عملیاتی ونه راهبردی

برسی های گروه در حوزه عملکرد شرکتها در زمینه یادگیری و رشد نیز نتیجه ای به غیراز موارد ذکر شده ندارد.برسیها در شرکتهای واگذاری شده نشان میدهد که وضعیت نیروی انسانی ,فرهنگ و توانمندیهای مدیریتی درشرایط مناسبی قرار ندارد.مدیریت دولتی معمولابا دید کوتاه مدت کم حوصله وکمتر سازنده بوده است.بی ثباتی ,تغیِیرات , جابجای سریع مدیران دولتی به انها یاد داده است برای موفقیت و رشد باید کوتاه مدت فکر کنند و دنبال کارهای مقطعی باشندکه ممکن است در کوتاه مدت نتایج مثبت و در بلندمدت اثار منفی زیادی داشته باشد.در حقیقت مدیران دولتی در طول زمان یاد گرفته اند که ریسک نکنندوتصمیمات شجاعانه نگیرندو برای حفظ خود و پیشرفت شرایط موجود را حفظ کنند.

همه چیز از 76 آغاز شد

کارمندان اکثر شرکتهای مورد برسی بیان کردند که مدیران دولتی حضوری بسیار کمرنگ در کارخانه ها داشته اند وبه سالی 2 بار محدود می شد.

به نظر کروه پزوهشگران اکثر مدیران قبل خصوصی سازی.مدیران عملیاتی بوده اند تا استراتزیک.

در همین حال عمده شرکتها از 76به بعد دچار مشکل شده اند .به طور کلی بازار از این سال به نقطه اشباع خود رسیده و رقابت به طور واقعی معنا پیدا کرده است .ضعف عمکرد مدیریت در دوره رقابت در اکثر شرکتها مشهود است. یک نتیجه گیری کلی این است که مدیران دولتی ایرانی در شرایط رقابت نمی توانند خوب عمل کنند.

افزون بر این توفیق اکثر شرکتهای موفق کنونی ناشی از مدیریت صحیح قبل خصوصی سازی است ونه الزاماخصوصی سازی.به عبارت دیگر چنانچه شرکتی دولتی باشند و یک مدیره قوی و خوب داشته باشند

موفقیت آنها دور از انتظار نیست.از جمله این شرکتها شرکت فروالیاژ ایران است که تمامی صنعت گران در تعجب اند که چرا بانک صنعت ومعدن یک شرکت کاملا سود ده را واگذار کرده است.جدای از موارد یاد شده یکی از عوامل بسیار مهم موفقیت شرکتها واگذاری انها به صنعت گران یا خبرگان حوزه فعالیت شرکت است.

آشوبگر . پرتوقع و...

در گزارش مورد نظر همچنین در ناره نیروی انسانی در برخی از شرکتها امده است ,نیروی غیر متخصص, آشوب گر و پرتوقع وبا تعداد زیاد یکی از مشکلات اساسی شرکتهای واگذاری شده است حاکمیت تفکر مدیریت دولتی باعث شده است که نیروی انسانی کمتر کار کند و کمتر خلاقیت و نواوری داشته باشد,زیاده خواه شده ودر مقابل تغییرات شدیدترین مقاومتها را نشان می دهند .در برخی از شرکتها مدیران دوران بعد از خصوصی سازی با نیروی انسانی مواجح هستند که کم کاری می کنند و بینظم هستند دارای قدرت زیادی بوده وقادر به ایجاده آشوب واز توانای و تخصص بسیار پایین بر خوردارند.

در این گزارش آمده است:بر اساس اطلاعات گرداوری شده نتیجه گیری میشود که اکثر شرکتها در دوره قبل از خصوصی سازی انگیزه زیادی برای انجام کارهای اساسی و گرفتن سهم بیشتری از بازارنداشتند.

مدیران نیز دارای امنیت شغلی بالای نبوده اند و تغییر مدیران در این شرکتها به طور می انگین هر دو سال یک بار رخ داده است .بنابراین در این وضعیت شرکت سعی کرده است که در یک سطح متوسط اعتدال به همراه کمی مماشات عمل کند.به گونه ای که هزینه های خود را پوشش دهند این تفکر در دوره 5ساله بعضی از شرکتها مشکل ایجاد کرده است .

چون عمل کردن در سطح متوسط باعث از بین رفتن منابع وماشینالات وکاهش عمر مفید آنها شده است.بنا بر این این سطح عمکرد در گذر زمان منجربه زیان دهی شده است.اما به طور کلی حاکم بودن این تفکر باعث شده است که نیروی انسانی کوتر کار کنند.کمتر از خود خلاقیت نشان دهند و حقوق همیشگی خود راهم دریافت کنند . در صورتی که این شرایط نیز فراهم نشود .اقدام به آشوب یا اعتصاب کنند.از آنجا که مدیران دولتی نیز می دانند که مدیریت آنها زیاد طول نمی کشد و در این مدت باید یک کارنامه درست و بدون چالش داشته باشند .همواره با نیروی انسانی سازش کرده اند.

پول نفت

در این گزارش اشاره شد که مواردی مشاهده شده اند که بعضی از نیروی شرکت . ماشین آلات آن را به عمد ازکار انداخته و خط تولید را متوقف کرده اند و مدیریت با پرداخت کردن مبلغی پول آنها را قانع کرده که مجددا خط تولید را راه اندازی کنند .مجموعه این اقدامات باعث شده که کارکنان در دوره بعد از خصوصی سازی بسیار ناراظی باشد.چون وضعیت نسبت به قبل خیلی متفاوت شده است و به قول خودشان راحتی آنها کمتر شده است.

این عامل مدیران جدید را نیز با چالشی بزرگ مواجه ساخته است.مدیران جدید با نیروی انسانی مواجه هستند که کمکاری می کنند بینظم هستند و دارای قدرت زیاد . کارکنان توقع دارند که حقوق ماهانه خود را همراه با حق بهره وری به طور کامل دریافت کنند. گزارشگران این تحقیق نوشته اند جالب این است که طی مصاحبه های انجام شده به کرات کارکنان به این نکته اشاره کرده اند که حقوق ماهانه آنها از پول نفت و حق مسلم آنها است.

تاریخچه شروع معاملات آتی (اوراق مشتقه)- بخش سوم

انجمن علمی مدیریت — Sat, 29 May 2010 18:41:45 GMT

[این مطلب توسط آقای کاظم نجفی برای وبلاگ انجمن علمی مدیریت ارسال شده است.]

نحوه معاملات نقدی و آتی های طلا در بورس استانبول

چه کسانی حق معامله در بورس طلای استانبول را دارند؟

- بانک های خارجی و داخلی، شرکت هایی که در امور طلا کار می کنند، ادارات ارزی، تولیدکنندگان و بازاریابان طلا، تعمیرکنندگان طلا و کسانی که از معاونت خزانه داری مجوزگرفته ونیزکسانی که از مقررات بورس طلای استانبول تبعیت می کنند.

نحوه اجرای معاملات چگونه است؟

شروع معامله و پایان آن با علامتی از طرف ناظر تالار انجام می شود. اعضای خریداران با کارگزار مربوطه در تالار حضور یافته و سفارش خود را تحویل او می دهند و کارگزار طرف مقابل نیز با رییس اداره مشتریان تماس برقرار می کند. کارگزاران سفارشات خود را از طریق سیستم کامپیوتر تحت نظر متخصصان بورس ارائه می دهند . سیستم به طور اتوماتیک سفارشات خریداران و فروشندگان را Match می کند. سفارشات بر اساس اولویت زمان و قیمت معامله به صورت الکترونیک نشان داده می شود. وقتی Match رخ داد و ثبت روی صفحه کامپیوتر انجام می شود و سفارشات انجام نشده نیز به جهان ارسال می شود.

اتاق پایاپای در بورس استانبول

اتاق در برابر خریدار نقش فروشنده و در برابر فروشنده نقش خریدار را ایفا می کند. بخش پایاپای در مقابل نکول اعضا وثیقه دریافت می کند.

نحوه تسویه طلا بدین گونه است:

طلا از حساب فروشنده در خزانه بورس به حساب خریدار منتقل می شود. این کار توسط اتاق پایاپای انجام می شود و پرداخت وجه توسط یک بانک به حساب اتاق پایاپای واریز می شود و عملیات تسویه پایان می یابد.

میزان کارمزد و هزینه دریافتی بورس 1.5 در ده هزار است که از هر طرف معامله دریافت می شود. ضمناً هنگام تحویل طلا به خریدار مبلغ 4 در ده هزار از او بابت هزینه انبارداری دریافت می‌شود.

مقدار و میزان وثیقه نزد بورس

یک معامله گر تا 25 برابر وثیقه خود در بورس می تواند معامله کند.

وثایق نزد بورس شامل : پول نقد، ارز خارجی، اعتبار اسنادی، سهام خزانه و سهام عادی قابل قبول است . بعد از انجام معامله وثیقه به شرط اجرای تعهد آزاد خواهد شد.

پول مورد معامله در خریدو فروش طلا

برای معامله طلا به یکی از سه شکل می توان معامله کرد:

1. لیره ترکیه: خرید طلا با لیره ترکیه و به صورت هرکیلو طلا معامله انجام می شود.

2. دلار آمریکا: خرید و فروش با دلار آمریکا و طلا به صورت اونس است.

3. یورو: خرید و فروش با یورو و طلا به صورت اونس است.

نحوه و مشخصات معاملات طلا:

طلا با مشخصات زیر معامله می شود:

1. سفارش معمولی: به صورت واحد کیلو انجام می شود.

2. سفارش شمش طلا: که به صورت 350 تا 430 اونس است.

3. حراج رسمی: بورس مقررات آن را تعیین می کند.

(حداقل سفارش معامله در بورس طلا 100 گرم است)

میزان نوسان قیمت:

حداقل نوسان قیمت 5سنت آمریکا در هر اونس است.

خلوص طلا:

از 995 تا 1000 و یا از 999.9 تا 1000 تعریف شده است.

مقررات معاملات طلا

سیستم معاملات به طور اتوماتیک سفارشات را بر اساس اولویت قیمت و زمان مطابقت می کند. مکالمات تلفنی بین کارگزاران و متخصصین بورس برای روز احتمالی منازعه بین خریدار و فروشنده ضبط می شود . گزارشات معاملات بعد از پایان معامله برای اعضا فاکس می شود.

شرایط سفارش ها:

محتوای سفارش ها به شرح زیر اعلام می شود:

1. نام سفارش دهنده

2. نوع سفارش: جزئی یا کلی

3. سفارش خرید یا فروش

4. نوع قیمت

5. نوع، مبلغ و خلوص طلا در معامله

6. تاریخ سررسید معامله

7. شکل تحویل:

الف: منجر به تحویل می شود.

ب: تسویه نقدی و غیر قابل تحویل کالایی.

8. تعداد سفارشات

ضمنا سفارش هایی که تا پایان زمان معامله معتبر هستند می توانند در طی معاملات تغییر مقدار دهند یا باطل شوند.

سفارشاتی که به طور یک جا مطرح شده اند می توانند به طور جزء جزء نیز قابل عرضه شوند . سفارشات کلی طلا حداقل 50 کیلویی است.

در بازار طلای استانبول، طلای استاندارد و غیر استاندارد با هم در بورس معامله می شوند ولی طلای استاندارد زیر نظر اداره خزانه داری تعریف می شود.

زمان معاملات طلا

از ساعت 11 تا 4.5 عصر به صورت یک سره و یدون توقف انجام می شود.

معاملات آتی و اختیار در بورس طلای ترکیه (استانبول):

در 15 اوت 1997 معامله آتی در استانبول راه اندازی شد . فلسفه بازار آتی ها برای استفاده از هجینگ، سوداگری و آربیتراژ است . تاریخ تحویل و مشخصات این قراردادها که نشاندهنده قیمت واقعی ، انتقال ریسک، هم ترازی عرضه و تقاضا، توزیع عادلانه منابع بوده و شرایط موثر بازار نیز توسط بورس تعیین می شود.

شکل های عضویت در اتاق پایاپای:

1. نوع اول عضویت در اتاق پایاپای معروف به نوع A‌می باشد.

این دسته از اعضا مجاز هستند عملیات تسویه اتاق پایاپای را برای خود و نیز برای مشتریان خود انجام دهند . اعضای اتاق پایاپای نوع A موظف هستند مبلغ 500000 دلار به صورت اعتبار اسنادی به عنوان ضمانت نزد اتاق پایاپای سپرده کنند.

2. نوع دوم عضویت در بورس )اتاق پایاپای) به نام B خوانده می شود:

این گروه فقط از طرف مشتریان حق معامله دارند و باید با گروه Aکه به عنوان لایه اول مطرح هستند قراردادی جهت معامله و تسویه در اتاق پایاپای از طرف مشتریان خود منعقد کنند و مبلغ 50000 دلار نیز به صورت اعتبار اسنادی به عنوان ضمانت نامه در بورس سپرده کنند.

کاربرد مفاهیم کلیدی در معاملات آت یها:

:Basis (1

تشریح لغت Basisبه معنی تفاوت قیمت نقدی یک دارایی با قیمت معاملات آتی یک کالا می باشد که در در بازار معاملات آتی ها جایگاه مهمی دارد. کلمه Basis نقدی و آتی ها بسته به وضعیت قیمت ها می تواند مثبت یا منفی باشد . اگر قیمت نقد ی کالا کمتر از قیمت آتی ها باشد واژه Basis مفهوم منفی را به خود می گیرد و اگر قیمت نقد بیشتر از قیمت آتی ها باشد واژه Basis مفهوم مثبت به خود می گیرد.

اگر قیمت نقدی یک دارایی (کالا) بیشتر از قیمت آتی ها افزایش یابد آن وقت می گویند Basis تقویت شده است و هرگاه قیمت آتی ها از قیمت نقدی افزایش یابد، آن وقت گفته می شود Basis ضعیف شده است .اگر قیمت نقدی یک دارایی (کالا) کمتر از قیمت آتی ها (کالا) باشد در این صورت گفته می شود وضعیت قیمت بازار رو به رشد (Contango) است.قیمت معاملات آتی با قیمت نقدی کالا در بازا ر در خلال نزدیک شدن به زمان تحویل با هم منطبق می شوند.

هرگاه کالاها در بازار نقدی معامله شوند عامل رقابت بین خریداران و فروشندگان، قیمت نقدی کالا را تعیین خواهدکرد. هرگاه Basis تقویت شود، آنگاه تفاوت بین قیمت های آتی ها کم می شوند و نیز هر قدر زمان تحویل کالا نزدیک تر می شود Basis کاهش یافته و اختلاف بین قیمت های نقدی و قیمت های آتی ها بیشتر می شود.

(Contango ) مفهوم قیمت افزایشی

اگر قیمت نقدی کالایی کمتر از قیمت آتی های یک کالا باشد، قیمت بازار حالت افزایشی ( Contango)دارد . وقتی قرارداد آتی ها به تاریخ انقضا نزدیک می شوند، قیمت نقدی و قیمت آتی ها بر یکدیگر منطبق می شوند.

مفهوم قیمت کاهشی

اگر قیمت نقدی کالایی بیشتر از قیمت آتی ها باشد، حرکت قیمت در بازار کاهشی خواهد بود . در این حالت نیز وقتی قرارداد آتی ها به زمان سررسید نزدیک می شوند، بازهم قیمت نقدی و قیمت آتی ها با یکدیگر منطبق خواهند شد.

تاریخچه شروع معاملات آتی (اوراق مشتقه)- بخش اول

تاریخچه شروع معاملات آتی (اوراق مشتقه)- بخش دوم

انجمن علمی مدیریت — Sat, 22 May 2010 21:18:57 GMT

[این مطلب توسط آقای کاظم نجفی برای وبلاگ انجمن علمی مدیریت ارسال شده است.]

لزوم قانونمندی معاملات آتی در بورس

پس از فراهم شدن زیر ساختارهای معاملات آتی و راه اندازی آن در بورس موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد :

1. کنترل قیمت ها

چنانچه قیمت ها در بورس تحت کنترل نباشد، قیمت کالاها احتمالا به طور بی رویه افزایش خواهد یافت.

2. خطر دستکاری قیمت ها

دستکاری در قیمت از معضلات اصلی بورس ها من جمله بورس معاملات آتی است که به شدت باید با آن برخورد نموده و توسط هر کس انجام شود باید طبق قانون به مجازات برسد.

3. زمینه سازی ورود افراد عادی در معاملات آتی

لازم است در بورس کالا و معام لات آتی آنچنان فرهنگ سازی شود تا افراد مستقل عملا وارد معاملات آتی شده و عرضه معاملات فقط در دست کارگزاران خلاصه نشود.

1. همسو نمودن بازار نقدی با آت یها

به منظور همسویی بازار نقدی با بازار آتی ها باید قراردادهای کالایی کوتاه مدت که پشتوانه آن بازار نقدی کالا است، به وجود آید تا افرادی که مایل به هج کردن معاملات خود بوده و ترس از ضرر و زیان قیمت های بازار نقدی دارند، وارد معامله در بازار آتی شده و خود را پوشش دهند.

2. استفاده از فناور یهای بازارهای مالی مشتقه

استفاده از آخرین دستاورد علمی و عملی در زمینه بازار مشتقه مالی در دنیا از قبیل:

الف - نصب و راه اندازی نرم افزارهای پیشرفته معاملاتی

ب- وجود بازرسی دقیق در بورس در همه مراحل معامله آتی تا تحویل کالا

اثرات اقتصادی معاملات آتی ها:

اهداف اولیه هر بورسی که در آن معامله آتی ها اجرا می شود عبارتند از:

1. کشف قیمت واقعی

2. مدیریت قیمت کشف شده در سراسر کشور

حداقل منافع و ارزش هایی که به تبع معاملات آتی ها در کشور ایجاد می شود دو مورد فوق بوده که نه تنها نصیب معامله گران بلکه به نفع کلیه کسانی که از دایره معاملات آتی از قبیل تجار و بخش های دیگری که به نحوی متصل به معاملات مربوطه می باشند، نیز خواهد بود زیرا کشف قیمت کالا در بورس به منزله تعیین تکلیف تولید یا عدم تولید کالایی خاص را در پی خواهد داشت . بنابراین نتیجه عمل بورس در معاملات آتی ها در کشور شامل دستاوردهای زیر نیز می باشد:

- ایجاد تعادل در عرضه و تقاضا

- تعیین سیاست و خط مشی اقتصادی کشور

- تعیین نرخ تورم در کشور

- پویایی بازار سرمایه

- مکانیزم کشف قیمت باعث دوری از امید واهی و دوری از ترس بی جا در تصمیم سازی اقتصاد کشور می شود.

- ارزیابی صحیح و منصفانه قیمت در بین خریداران و فروشندگان کالای معاملات ی در بورس آتی ها که تاثیر آن در بخش های تکمیلی بعدی معاملاتی در کشور خواهد گردید.

- دوری از دستوری عمل کردن بورس معاملات آتی ها ، زیرا بورس آتی ها محل اصلی معاملات آزاد هستند و همه معامله گران با تمام نیروی خود به صورت علنی و حراج به خرید و فروش کالای خود پرداخته و در پایان روز قیمت های مذکور به عنوان شاخص واقعی و عدد و رقم مورد ارزیابی قرار می گیرد و نتیجه آن مورد توافق خریدار و فروشنده است بنابراین گفته می شود بازار معاملات آتی ها به عنوان راهنما و شاخص قیمت بازار است.

بدیهی است، چنانچه موارد فوق در بورس کالا و معاملات آتی ها به دقت مورد توجه قرار گیرد بورس کالا و معاملات آتی در کشور سریعا رشد کرده و سرمایه های خارج از کشور نیز وارد بورس خواهند شد و زمینه های اقتصادی شکوفا شده و قدرت رقابت در تولید محصولات و صنایع کشور بالا رفته و نتیجتا قیمت تمام شده کالا کاهش یافته، به طور طبیعی فراهم می شود. WTO دردسر دولت کم می شود و زمینه ورود به متاسفانه بورس کالایی در لایحه جدید و قانون بازار سرمایه کشور بسیار کمرنگ دیده شده که صدمات جبران ناپذیری را در آینده به اقتصاد کشور در مقایسه با پیشرفت بورس های آتی ها در کش ورهای همسایه شاهد خواهیم بود، لذا مسوولان اقتصادی کشور به ویژه وزیر محترم اقتصاد و دارایی و نمایندگان محترم مجلس باید بورس کالا و ابزارهای جدید معاملاتی در آن را به طور جدی مورد بازنگری قرار دهند زیرا توجه به بورس کالا به مراتب دارای اهمیت بیشتری در مقایسه با بورس اوراق بهادار است.

مقام عالی ناظر نیز در بورس کالا باید جداگانه تعریف شود و از این که در قوانین جدید به عنوان زیر مجموعه بورس اوراق بهادار نگریسته شده به شدت و سرعت تجدید نظر شده و مورد ارزیابی قرار گیرد زیرا در کلیه کشورهای پیشرفته و کشورهایی که بورس کالا و معاملات آتی دارند، بدین روال سازماندهی شده اند.

تفاوت بین قرارداد های آتی و سلف در جهان

خواننده گرامی التفات فرماید که مباحث مطرح شده به شرح زیر نوعا در بورس های جهانی مورد نظر است و با آنچه در بورس های کالایی کشور ما جریان دارد، از همسویی کامل برخودار نیست:

1. مکان معامله:

عمده ترین تفاوت بین دو قرارداد آتی و سلف این است که قرارداد آتی ها در بورس ها معامله شده ولی قرارداد سلف در بورس ها معامله نمی شوند، بنابراین قرارداد سلف به نام قرارداد فرا بورسی اطلاق می شود. (Forward)

2. اندازه و حجم قرارداد:

قرارداد آتی ها از نظر حجم و مقدار توسط بورس شکل استاندارد پیدا نموده، در حالی که قرارداد سلف طبق شرایط دلخواه خریدار و فروشنده تعیین می شوند.

3. شفافیت قیمت:

در قرارداد آتی ها به علت اینکه در بورس عرضه می شوند قیمت از شفافیت کامل برخوردار است، در حالی که در قرارداد سلف به علت عدم معامله در بورس و عدم اعلام قیمت در حضور عموم معامله گران از شفافیت برخوردار نیست.

4. هزینه معاملاتی:

در قرارداد آتی هزینه های مستقیم بالا است و هزینه های غیرمستقیم پایین است، ولی در قراردادهای سلف موضوع برعکس است.

5. ارزش موقعیت باز و نیاز به سپرده:

در قرارداد آتی ها موقعیت باز معاملاتی افراد به طور روزانه پس از اختتام معاملات محاسبه شده و معروف به روزآمد است ولی در قرارداد سلف بحثی از تعیین موقعیت معاملاتی روزانه (Mark To Market) کردن حساب مشتری افراد و به روز رساندن حساب مشتری به عمل نمی آید.

6. فراوانی و روانی داد و ستد (Liquidity)

قرارداد آتی ها به علت اینکه در بورس ها معامله می شوند، به سهولت دست به دست چرخیده و قابل معامله مکرر هستند، در حالی که قراردادهای سلف ماهیت خاصی داشته و به سختی قابلیت چرخش معاملاتی دارند.

7. عامل جایگزین در هنگام ریسک:

به دلیل امنیت و سلامت در تمام قراردادهای آتی، اتاق پایاپای نقش و عامل تسهیل کننده و جایگزین را ایفا می کند، در حالی که در قراردادهای سلف چنانچه نزاعی میان خریدار و فروشنده به وجود آید، (Novation) هیچ گونه جایگزینی برای حل مشکل وجود نداشته و اگر چنین شرایطی پیش آید، هزینه آن بسیار بالا است.

8. قوانین و مقررات:

معاملات آتی ها در بورس دارای برخورداری از نظم و مقررات هستند در حالی که قرارداد سلف به علت عدم عرضه در بورس از نظم و مقررات عاری هستند.

9. پرداخت و تسویه:

در قرارداد آتی ها، گرچه تحویل کالا در صورت نیاز از الزامات است ولی معاملات عموما در سررسید تسویه نقدی شده و طرفین معامله غالبا در پی دریافت سود هستند تا تحویل کالا، برعکس در قراردادهای سلف افراد عموما به دنبال تحویل گرفتن کالا هستند.

10. نوع تحویل

در قرارداد آتی ها چن انچه قرارداد منجر به تحویل کالا شود، استاندارد تحویل کالا شامل رعایت کیفیت، کمیت باید کاملا مطابق با شرایط بورس انجام شود، در حالی که در قرارداد سلف موضوع فوق منتفی بوده و به صورت توافق دو طرفه و عاری از پشتوانه های استاندارد اجرایی بورس اجرا می شود.

مدیریت ریسک قیمت

رایج ترین روش در کنترل و مدیریت ریسک قیمت در معاملات آتی استفاده از پوشش ریسک (Hedging) است . وجه تسمیه کلمه هج به معنی پوشش و حفاظت، از آنجا ناشی شده که در زمان قدیم کشاورزان اروپایی دور تا دور زمین های خود را با درختچه های کوچکی محفوظ می داشتند تا مانع از به خطر افتادن دارایی خود شوند و امروزه عمل هجینگ در معاملات آتی ها همان جلوگیری از به خطر افتادن دارایی یک معامله گر است. لذا خریداران و فروشندگان با حضور در بازار آتی ها می توانند با تکیه بر عمل هجینگ، خود را از ضرر و زیان موجود در بازار نقدی مصون دارند.

عملیات هجینگ برای گروه های زیر سودمند است:

- تولیدکنندگان کالای نهایی و کالای واسطه

- خریداران و فروشندگان کالا

- واسط هها

- مصر فکنندگان

- صاد رکنندگان

- واردکنندگان

گروه ها و طیف های فوق که نگران افزایش قیمت در آینده هستند یا چنانچه محص ولی در حال حاضر در دست داشته باشند، بدون دغدغه آن را در بازار نقدی فروخته و با ورود در بازار معاملات آتی ها و پرداخت سپرده اندکی عملا خود را از نوسان قیمت دور داشته و با انتخاب استراتژی جبران (Initial margin) به عنوان سپرده اولیه ریسک به انجام معامله آتی ها می پردازند. ملاحظه می شود عملیاتی شدن معاملات آتی ها ضمن ارائه نظم و آرامش به بازار، عاملی جهت برنامه ریزی تولید و سازماندهی تولید کالاهای متنوع قابل معامله در بورس های کالایی می گردد و خریدار و فروشنده را از ذخیره سازی های بی هدف و انباشت و رسوب کالا در انبار و هزینه های تحمیلی مربوطه نجات می دهد.

حضور دولت در بورس های کالایی در بورس های کالایی دنیا به علت جایگاه حساس بورس های کالایی در کشور و رابطه مستقیم آنها با اقتصاد کشور، دولت های مرکزی حضوری جدی و فعال در بورس کالایی و دادوستد در آنها داشته و باور دارند رونق معاملات آتی در بورس کالا باعث افزایش جایگاه کشور در جهان و نتیجتا ایجاد اشتغال مولد می شود.

از این رو اهمیت خاصی به تدوین قوانین و مقررات بورس کالایی داده و کمیسیون ها و نهادهای مختلفی را مسوول رشد و بالندگی هرچه بیشتر بورس های کالایی می کنند تا اقتصاد کشور را در مسیر پویایی و بالندگی قرار دهند، دلیل آن نیز واضح است، زیرا با تشکیل بورس های کالایی و انجام معاملات آتی در آنها کلیه فعالین اقتصادی کشور به طور زنجیره وار به بازار بورس کالا متصل شده و از فعالیت های اقتصادی پراکنده روی گردانده و به ب ازاری بزرگ و

ملی روی می آورند.

توسعه اقتصادی کشور شتاب می گیرد، بانک ها، بیمه ها و نهادهای پولی مالی به سرعت نقش های چندگانه کلیدی در اقتصاد را ایفا خواهند کرد و فعالیت های کم ارزش و روزمرگی متوقف می شود.

به طور مختصر شروع معاملات آتی در کشور منافع زیر را به دنبال خواهد داشت:

• خلق کالای جدید در سطح کشور با استانداردهای بالای کمی و کیفی

• خلق نهادها و قدرت های اقتصادی بزرگ ملی

• توسعه همبستگی نهادها و فعالان اقتصادی

• ایجاد اطلاعات جدید کالایی و توسعه آن

• ارتقای جایگاه موثر تکنولوژی پولی- مالی کشور

• آشتی دوباره صنعت و تجارت و رشد هر دو

• خلق زیر ساختارهای جدید اقتصادی شامل حمل و نقل بهینه (زمینی، هوایی، دریایی) انبارهای بزرگ و استاندارد و غیره.

نوآوری و قدرت اقتصادی کشور در گرو معاملات آتی

چالش ها و معضلاتی که هم اکنون اقتصاد کشور با آن روبه رو است ، بخشی نگری مدیران و واحدهای اقتصادی است.

راه اندازی معاملات آتی خط پایان این تفکر است . معاملات آتی مدیران اقتصادی کشور را وادار به کلان نگری و تفکر برنامه ریزی شده کرده و این نحوه نگرش آگاهی عمومی و قدرت اقتصادی را به دنبال خواهد آورد . قدرت اقتصادی، قدرت سیاسی کشور را نیز در پی دارد.

برنامه ریزی تولید کشور در گرو معاملات آتی

راه اندازی معاملات آتی، در بخش تولید نیز، نظم و انضباط را ایجاد نموده و جلوگیری از به هدر رفتن منابع اقتصادی و ایجاد بهره وری می نماید، بدین معنی که معامله گران در بازارهای آتی و تعداد قراردادهای خرید و فروش در بورس به منزله میزان الحراره جامعه عمل کرده و بهترین راهنما برای برنامه ریزی تولید یا عدم تولید کالای مورد نظر در کشور در مقایسه با موجودی فعلی و تولید سال قبل را نشان خواهند داد.

بنابراین معاملات آتی بر پایه دانایی محوری بنا شده و سمبل بورس های آتی در دنیا دو مجسمه گاو (bull) و خرس (bear) است. گاو مظهر شیردهی و به معنی بازاری است که در آن سود وجود دارد و قیمت ها به سمت افزایش در حرکت است و به نفع خریدار است که معامله کند(bullish market) ، و مجسمه خرس (bear) نیز مظهر ضرر و زیان است و به فروشنده اخطار می کند بازار به طرف کاهش قیمت در حرکت است و توصیه می شود که او سریعا فروش را انجام دهد (bearish market) و از زیان بیشتر جلوگیری کند.

لذا کسانی که وارد معاملات آتی می شوند، باید بدانند سود و زیان در ذات این بازار نهفته است، هرقدر شناخت از اصول بازار آتی ها بیشتر باشد، بیشتر می توان از این بازار بهره برد. برای رسیدن به این سطح دانش، بورس کالای ایران نیاز به اخذ اطلاعات از بورس های جهانی دارد و بسترسازی آن نیز از طریق مبادلات تجاری و امضای تفاهم نامه ها فراهم می شود.

تاریخچه شروع معاملات آتی (اوراق مشتقه)- بخش اول

انجمن علمی مدیریت — Sun, 16 May 2010 23:22:34 GMT

[این مطلب توسط آقای کاظم نجفی برای وبلاگ انجمن علمی مدیریت ارسال شده است.]

تاریخچه شروع معاملات آتی (اوراق مشتقه)

تولیدکنندگان گندم شیکاگو در سال 1848 برای فروش محصولات خود نیاز به بازاری داشتند تا معاملات نقدی را انجام دهند یعنی گندم بدهند و پول آن را بستانند . به تدریج کشاورزان (فروشندگان) و دلالان (خریداران) شروع را پایه ریزی (Futures) به گرفتن نوعی تعهد جهت دریافت وجه نقد خود در آینده کردند و زمینه معاملات آتی کردند، بدین معنی که تولیدکننده موافقت نماید که محصول خود را به خریدار در تاریخ آینده (تاریخ تحویل کالا) با قیمت توافق شده بفروشد. در این راستا کشاورز از ق بل می داند که وجه خود را دریافت می کند و دلال نیز از قیمت کالا با خبر می شود و این معامله برای هر دو طرف معامله سودمند است . این نوع قراردادها به سرعت رایج شد و قراردادها را قبل از تاریخ تحویل دست به دست چرخاند . اگر دلالی احساس می کرد نیازی به گندم ندارد، قرارداد خود را به فردی که گندم را نیاز داشت می فروخت ، مشابه آن نیز ، تولیدکننده که قصد عدم تحویل گندم را داشت مسوولیت تحویل واقعی گندم را به دیگری منتقل می کرد . قیمت قرارداد وابستگی به وضعیت و حرکت قیمت گندم و سیستم عرضه و تقاضا در بازار داشت . این قر اردادها با اندکی تغییرات به سرعت تبدیل به ابزاری حمایتی برای طرفین معامله که بازار بر خلاف نظر آنها حرکت می کرد ، تبدیل شد . مثلا در شرایط بد آب و هوا ، افرادی که قرارداد فروش گندم منعقد کرده اند ، علاقه مند هستند ، قراردادهای ارزشمند خود را به دلیل کاهش عرضه گندم ، نگه دارند ، برخلاف آن ، چنانچه تولید مازاد بر تقاضا باشد ، ارزش قراردادهای فروش نیز کاهش می یابد . به علاوه ، این وضعیت معامله گرانی را که قصد خرید و فروش گندم را نداشته و صرفا به عنوان پذیرش ریسک قیمت گندم و تحصیل سود وارد معامله شده اند نیز تر غیب می کند . درنتیجه معامله در قراردادهای آتی حالتی بسیار سودمند در سرمایه گذاری داشته و باعث ورود کالاهای دیگر به بازار آتی می شود و زمینه ای را ایجاد می کند که شکل در سال 1848 در آمریکا شکل م ی گیرد . CBOT قراردادهای آتی منظم و قانونمند می شوند و به دنبال آن بورس بنابراین به طور اساسی و زیربنایی محلی عمومی برای خریداران و فروشندگان ایجاد می گردد تا برای قراردادهای سلف و آینده خود مذاکره کنند .

در شیکاگو باعث رونق بازارهای محلی دیگر شد تا کالاهای CBOT شهرت قراردادهای آتی و موفقیت بورس معینی را بر اساس ساختا ر بومی کشورها پایه ریزی و معامله قراردادهای آتی را تسهیل کند . در اوایل قرن بیستم همان طور که سیستم حمل ونقل و ارتباطات رونق بیشتری یافت ، انبارهای مرکزی نیز در بازارهای اصلی برای توزیع کالاها به صورتی مقرون به صرفه و اقتصادی ساخته شدند . کالاهای کشاورزی ب ه طور وسیع تری مورد معامله قرار گرفتند ولی مادامی که بازار آتی برای هر کالایی خریداران و فروشندگان زیادی داشته باشد ، قابل توجه است .

(OTC) معاملات فر ابورسی

معامله فرابورسی نوعی از معامله جایگزین است که به شبکه معامله گرانی که به طور حضوری با یکدیگر ملاقات نمی کنند ، اطلاق می شود و از طریق تلفن ، و یا کامپیوتر با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند . معاملات مذکور اغلب بین موسسات مالی انجام شده و نیز می تواند به عنوان ابزارهای رایج میان بازارسازان تلقی گردد .

تمام سخنان معامله گران پشت تلفن ضبط می شود تا چنانچه اختلافی بین معامله گران رخ دهد به آن استناد شود.

خریدار و فروشنده می توانند نحوه قراردادهای معامله شده در بازارهای فرا بورسی(OTC) را به دلخواه خود در آورند، لذا نیازی نیست شرایط قرارداد عینا مشابه آنچه در بورس عمل می شود، تعیین گردد .

انواع بازارهای فر ابورسی (OTC)

در دنیا سه نوع بازار فرا بورسی وجود دارد :

1. بازار معاملاتی سنتی :

در این بازار معامله گران به عنوان بازار ساز ، قیمت خرید و فروش خود را اعلام می کنند .معامله گران قیمت های خود را پیشنهاد داده و قیمت قابل اجرا از طریق تلفن مذاکره شده و یا برخی اوقات از طریق سایت های مخابراتی اعلام می شود . این گونه معاملات به نام معامله دو طرفه خوانده شده زیرا دو طرف معامله از قیمتی که در یک مقطع زمانی توسط تلفن ارائه می شود ، مطلع می گردند .

2. بازار معاملاتی الکترونیکی :

این بازار تقریبا شبیه معا ملات الکترونیکی در بورس است ولی به این دلیل بازارهای فرابورسی خوانده می شود که از استاندارد کمتری برخوردار و فاقد قرارداد طراحی شده و فاقد معاملات مشتقه شفاف می باشد .

3. بازار معاملاتی بهینه :

بازار معاملاتی اخیر ترکیبی از دو بازار پیشین بوده و معامل ه گر بر اساس آنها به معاملات الکترونیکی می پردازد . معامله گر قیمت خرید و فروش خود را انحصارا به اطلاع فعالان بازار می رساند . معامله گر در این شکل معامله به عنوان طرف معامله در هر قرارداد عمل می کند ، لذا نصف ریسک اعتباری در بازار به او برمی گردد .

مفاهیم قرارداد سلف ، قرارداد آتی ، اختیار معامله

قرارداد سلف :

قرارداد سلف ، توافقی است بین دو طرف که خارج از بورس منعقد می شود و به منظور خرید یا فروش یک دارایی در تاریخ آینده با قیمت مورد توافق دو طرف هنگام امضای قرارداد تعیین می گردد و جزو قدیمی ترین و ابتدایی ترین قراردادهای مشتقه تلقی می شود .

قرارداد آتی :

قرارداد آتی توافقی است بین دو طرف که در بورس منعقد می شود و به منظور خرید یا فروش مقداری معین و با کیفیتی مشخص از یک دارایی در زمان مشخصی در آینده با قیمت مورد توافق هنگام امضای قرارداد تعیین می گردد.

قرارداد اختیار معامله :

این قرارداد دو طرف دارد :

1. خریدار اختیار معامله و قرارداد آن عبارت است از :

قراردادی که به دارنده آن حقی را جهت خرید یا فروش یک دارایی پایه (کالا) در زمانی مشخص و قیمتی معین در آینده بدون اینکه اجباری در معامله داشته باشد ، می دهد .

2. فروشنده اختیار معامله و قرارداد آن عبارت است از :

قراردادی که چنانچه خریدار تقاضای اجرای تعهد فروشنده را بنماید ، فروشنده موظف به اجرای تعهد و فروش دارایی (کالا) به خریدار می باشد . فروشنده اختیار مبلغی را به عنوان پشتوانه قیمت معامله به نام حق بیمه از خریدار دریافت می کند . ( Premium )

تفاوت بین بازار نقدی و آتی:

کالاها در دو بازار نقدی و آتی مورد معامله قرار می گیرند، گرچه دو بازار فوق از یکدیگر مجزا هستند ولی به هرحال به شکلی با هم مرتبط هستند . کالاها به صورت نقدی و بر اساس مذاکره در بازار نقدی که عموما بازار واقعی است، خرید و فروش می شوند.

نوعا قراردادها نیاز به تحویل واقعی کالای مورد معامله واقع شده را مطرح می کنند، به علاوه ممکن است در بحث تحویل، اشاره به تحویل فوری و یا در آینده زمان مشخصی تعیین شود.

به هرحال بازار آتی ها، خرید و فروش دارایی پایه را بر اساس توافقنامه ای که به قراردادی استاندارد تبدیل شده، تسهیل کرده و به کالایی مشخص اشاره شده و بدین معنی نیست که قطعا کالای فیزیکی رد و بدل شود. مبنای قرارداد آتی در ارتباط با کیفیت کالا، کمیت کالای قابل تحویل و تاریخ تحویل بسیار مشخص است. مع الوصف بازار آتی خود را درگیر انتقال مالکیت فوری کالایی نمی کند مگر اینکه نتیجه قرارداد به تحویل کالا ختم شود. بنابراین در بازارهای آتی بدون در نظر گرفتن اینکه فردی صاحب کالای تحت تملک خود باشد یا نباشد قراردادها قابل خرید و فروش هستند.

نحوه پرداخت وجه در بازارهای کالایی که معاملات در آنها به صورت نقدی یا سلف انجام می شود در هر کشوری فرق دارد، مثلا در هندوستان پرداخت وجه کالا تا 11 روز و تحویل کالا نیز 11 روز طول می کشد و اینگونه پرداخت ها توافق بین خریدار و فروشنده است .چنانچه عوامل پیش بینی نشده ای اتفاق افتد و منجر به عدم تحویل کالا شود، خریدار و فروشنده به طور توافقی موضوع را فیصله داده و با یکدیگر تسویه نقدی می کنند. در بازار معاملات آتی مبتنی بر تسویه مالی که یکی از هدف های آن خرید و فروش کالا برای آینده است، بر خلاف که شامل «مدیریت ریسک» بازاری که پشتوانه ت حویل کالا در آن است، معامله روی قرارداد آتی براساس و هدف هج کردن (پوشش ریسک) استوار شده، انجام می شود. لذا اکثرا چنین قراردادهایی پیش از تاریخ سررسید قرارداد تسویه مالی شده و خیلی به ندرت به تحویل کالا منجر شوند.

سرمایه گذاران و سوداگران ریسک پذیر (Speculators) که بازیگران کلیدی بازارهای آتی بوده، به دنبال شکار اینگونه قراردادها هستند تا از حرکت قیمت ها سود ببرند و چندان علاقه ای به تحویل گرفتن یا تحویل دادن کالای مورد معامله ندارند.

به تفاوت در قیمت های یک ک الا در معاملات نقدی در مقایسه با معاملات آتی مربوط (Basis) اصطلاح پایه و مبنا می شود.

قیمت نقدی یعنی قیمت واقعی یک کالای حقیقی موجود در بازار، در حالی که قیمت آتی اشاره به قیمت قراردادی دارد که در بازار آتی ها معامله می شود.گرچه به طور اساسی قیمت های نقد و آتی ها متفاوت هستند ولی به علت وابستگی آنها به یکدیگر تمایل به حرکت موازی نزدیک به هم دارند و بدون توجه به شرایط بازار به دلیل اهداف این قراردادها قیمت معاملات آتی و نقدی تمایل به یکسان شدن در تاریخ سررسید دارند . در راستای نزدیک و نزدیک تر شدن قیمت آتی ها با قیمت نقدی هر دو مدل قیمت ها تمایل به نشان دادن کمتر شدن تفاوت با یکدیگر دارند و معروف است به (Convergence) این فرایند تشابه قیمت آتی ها با قیمت نقد به نام تلاقی یا یکسویی قیمت ها گونه ای که هر قدر قرارداد آتی ها به تاریخ انقضا نزدیک می شود، در واقع قیمت قرارداد نقد را نمایان می سازد.

در مطالب بعدی به بررسی جنبه های دیگر معاملات آتی می‌پردازیم.

نقش معامله گرها و سرمایه گذاران در بازار

انجمن علمی مدیریت — Wed, 28 Apr 2010 22:05:27 GMT

[این مطلب توسط آقای علی امامی برای وبلاگ انجمن علمی مدیریت ارسال شده است.]

نقش معامله گرها و سرمایه گذاران در بازار

بسیاری از مردم واژه های «معامله گر» و «سرمایه گذار» را به جای هم استفاده می کنند، در حالی که در حقیقت این واژه ها نشان دهنده دو نوع فعالیت بسیار متفاوت هستند.

هم معامله گران و هم سرمایه گذاران در بازارهای مشترکی فعالیت می‌کنند، اما نوع فعالیت و استراتژی‌های مورد استفاده‌شان با هم تفاوت دارد. در هر حال وجود هر دو گروه برای عملکرد درست بازار لازم است. این مقاله نگاهی به هر دو گروه و استراتژی هایی دارد که آن ها برای کسب سود از بازار استفاده می کنند.

سرمایه گذار کیست؟

سرمایه گذار یکی از فعالان بازار است که عموم مردم فکر می کنند او در بازار ارز و سهام فعالیت می کند. سرمایه گذاران کسانی هستند که سهام شرکت ها را برای مدت طولانی می خرند و بر این باورند که شرکت مورد نظر آن ها در آینده وضعیت بهتری خواهد یافت. سرمایه گذاران اغلب به دو نکته توجه دارند:

ارزش: سرمایه گذار باید این نکته را درک کند که آیا سهام یک شرکت ارزش خوبی دارد یا خیر؟ برای مثال اگر دو شرکتی که از هر لحاظ ریسک و صنعت مشابه هستند هنگامیکه گزارش درآمد هر سهم را اعلام می کنند آن شرکتی که سود بیشتری را پرداخت می کند با ارزش تر است زیرا سرمایه گذار برای بدست آوردن یک دلار سود سرمایه کمتری را درگیر می کند.

موفقیت: سرمایه گذاران باید بتوانند با بررسی قدرت مالی شرکت و جریان نقدینگی آن در آینده، میزان موفقیت شرکت را در آینده بررسی کنند.

هر دو این عوامل را می توان با تحلیل گزارش های مالی شرکت و نگاهی به روند آن صنعت که وضعیت تغییرات آینده رامشخص می سازد، ارزیابی کرد. سرمایه گذاران می توانند در ابتدا ارزش فعلی یک شرکت را به نسبت رشد احتمالی آن در آینده با استفاده از آمار و شاخص های خاصی ارزیابی کنند.

سرمایه گذران بزرگ چه کسانی هستند؟

سرمایه گذاران مختلفی در بازارها فعالیت می کنند. در حقیقت بخش اعظم پولی که در بازار جا به جا می شود به سرمایه گذاران تعلق دارد (این پول را با میزان دلاری که در بازارهای ارزی جا به جا می شود اشتباه نکنید، آن بخش مربوط به کار معامله گران است).

سرمایه گذران اصلی عبارتند از:

بانک های سرمایه گذاری : بانک های سرمایه گذاری سازمان هایی هستند که به شرکت ها در عمومی ساختن سهام و افزایش سرمایه شان کمک می کنند. آن ها اغلب بخشی از اوراق بهادار شرکت ها را در طولانی مدت نگه می دارند.

صندوق های چندجانبه : بسیاری از سرمایه گذاران سرمایه های خود را به صندوق های مالی چند جانبه می سپارند، این صندوق ها در شرکت هایی که با معیارهای آن ها مطابقت دارد، سرمایه گذاری های بلند مدتی انجام می دهند. صندوق های چندجانبه از نظر قانونی تنها می توانند به سرمایه گذاران خدمات ارایه دهند، نه معامله گرها.

سرمایه گذاران موسساتی : این ها سازمان ها یا اشخاصی هستند که می توانند بخش اعظم سهام یک شرکت را خریداری کنند. سرمایه داران موسساتی اغلب سرمایه گذاران درون شرکتی و شرکت هایی که خود را پوشش می دهند و سرمایه گذران خاص هستند.

سرمایه گذاران خرد : سرمایه گذاران خرد اشخاصی هستند که در بازارهای سهام و برای حساب های شخصی خود اقدام به خرید و فروش می کنند. در ابتدا میزان تاثیر این افراد کم به نظر می رسید اما با گذشت زمان به تعداد این سرمایه گذاران خرد افزوده شد و در نتیجه میزان تاثیر این گروه افزایش یافت.

همه این گروه ها به دنبال حفظ موقعیت خود در طولانی مدت برای کسب سود و حفظ سهام شرکتی هستند که رو به گسترش است. موفقیت وارن بافت، نمونه خوبی از اعتبار این استراتژی است.

معامله گر کیست؟

معامله گر یکی از فعالان بازار است که برای مثال در بازار سهام بر مبنای وضعیت بازار (و نه بر مبنای وضعیت شرکت) اقدام به تبادل سهام می کند. بازارهایی که به تبادل کالا می پردازند، محیط های مناسبی برای فعالیت معامله گرها هستند. آن ها از تغییرات نرخ که حاصل تغییر در سطح عرضه و تقاضا هستند استفاده می کنند. معامله گران به این نکات توجه دارند:

الگوهای نرخ : معامله گران به وضعیت نرخ و روند آن توجه دارند تا بتوانند بر مبنای آن تغییرات نرخ را در آینده پیش بینی کنند، به این کار تحلیل تکنیکال گفته می شود.

عرضه و تقاضا : معامله گران به وضعیت روزانه معاملات توجه زیادی دارند تا ببینند که پول چرا و به چه سمتی حرکت می کند.

احساسات بازار : معامله گران از ترس سرمایه گذران سود می برند. برای مثال از روشی به عنوان محو سازی استفاده می کنند و با استفاده از آن در زمانی که تغییری بزرگ در نرخ به وجود آمده، از حرکت برخلاف روند عموم به سود می رسند.

خدمات مشتریان : بازارسازها (گروهی عمده از معامله گران) به استخدام در می آیند تا نقدینگی لازم را در دوره های سریع معاملات فراهم کنند.

در نتیجه این معامله گران هستند که نقدینگی مورد نیاز سرمایه گذاران را فراهم می کنند. معامله گرها چه به صورت بازارساز فعالیت کنند و چه محو کننده، جزیی لازم برای فعالیت بازار هستند.

معامله گران اصلی چه کسانی هستند؟

وقتی بحث حجم معاملات به میان می آید، معامله گران به راحتی از سرمایه گذاران پیشی می گیرند. انواع مختلفی از معاملات وجود دارد که بسیاری از آن ها ظرف چند ثانیه صورت می گیرند. برخی از گروه های معامله گران به شرح زیر است:

بانک های سرمایه گذاری : برای مثال این بانک ها در بازار سهام، آن بخش از سهام را که برای سرمایه گذاری طولانی مدت نمی خرند، می فروشند و با آن معامله می کنند. بانک های سرمایه گذاری همچنین در زمان اعلام فروش سهام عمومی اقدام به معامله سهام یک شرکت و فروش آن در بازار آزاد می کنند.

بازارساز ها : این گروه مسئول ایجاد نقدینگی لازم در بازار هستند. آن ها سود خود را از تفاضل بین قیمت خرید و فروش به دست می آورند و همچنین از اجرتی که از مشتریان خود می گیرند. در نتیجه این گروه نقدینگی لازم را برای دیگر فعالان بازار فراهم می کنند.

صندوق های اعتباری : این صندوق ها از ناکارآمدی در بازار به سود می رسند. برای مثال در زمانی که ادغام دو شرکت اعلام می شود، نرخ سهام شرکت ها ناگهان کاهش می یابد و معامله گران این صندوق ها از این فرصت ها برای معامله استفاده می کنند.

نتیجه گیری

واضح است که حضور معامله گران و سرمایه گذاران برای عملکرد درست بازار لازم است. اگر معامله گران نباشند، سرمایه گذارها نقدینگی لازم را برای خرید و فروش در اختیار نخواهند داشت و اگر سرمایه گذارها نباشند، معامله گرها هیچ معیاری برای خرید و فروش نخواهند داشت. این دو گروه در کنار هم بازارهای مالی را می سازند.

نوشته جاستین کوپر

ترجمه بیتا ابراهیمی

مهندسی مالی در ایران

انجمن علمی مدیریت — Sat, 24 Apr 2010 20:42:14 GMT

[این مطلب توسط آقای علی امامی برای وبلاگ انجمن علمی مدیریت ارسال شده است.]

مهندسی مالی در ایران

پیدایش رشته مالی که خود از مبانی علمی مالی رشته های اقتصاد، مدیریت، پژوهش عملیاتی، حسابداری و سایر رشته های مرتبط بهره برده به اوایل قرن بیستم بر می گردد. در آن زمان فرایند ادغام شرکت ها به سبب توسعه بازار محصولات و پس از احداث راه آهن سراسری ایالات متحده، گسترش یافته بود. و بدیهی است مدیریت چنین سازمان‌های بزرگی نیاز به روش‌های نظام مند و علمی داشت. خصوصاً مدیریت امور مالی این شرکت‌ها موضوع مهمی بود که از آن جمله می توان به بحث تامین منابع مالی، مدیریت دارایی ها و مدیریت ساختار سرمایه شرکت اشاره کرد. بدین صورت رشته مالی تولد یافت و در طول قرن بیستم و آغاز قرن بیست و یکم دائماً تحولات قانونی و پیشرفت‌های اقتصادی و ظهور دانشمندان و اندیشمندان در این حوزه، باعث تکامی این رشته به عنوان علمی مجزا گردید.

مدیریت مالی:

مدیریت مالی را می توان به طور خلاصه چنین تعریف کرد: مدیریت منابع و مصارف سرمایه به طوری که ثروت سهام داران به حداکثر برسد.

مدیران مالی موسسات بازرگانی دو وظیفه عمده زیر را برعهده دارند:

- تجزیه و تحلیل مسائل مالی و اتخاذ تصمیم گیری در مورد آنها

- سازماندهی و اداره فعالیتهای مالی شرکت

مسائل عمده مدیران مالی به طور خلاصه عبارتند از: نحوه تامین مالی برای برطرف کردن نیاز شرکت. مسائل مهمی که در این تصمیم گیری‌ها باید مورد بررسی قرار گیرند عبارتند از: مدت زمانی که دارایی‌ها مورد نیاز هستند، ماهیت فعالیت‌های بازرگانی و میزان ریسک آن‌ها، ساختار مناسب سرمایه‌ای که مد نظر است، و هزینه روش‌های جایگزین تامین مالی.

دومین قسمت از تصمیمات مالی به نحوه‌ی سرمایه گذاری وجوه در شرکت می پردازد. نکات مهمی که در این مرحله باید مد نظر قرار گیرند عواملی مانند سطح دارایی‌های جاری (نقد، حساب‌های دریافتنی و موجودی‌ها) مورد نیاز برای فعالیت‌های روزمره و سودآوری فرصت‌های موجود برای سرمایه گذاری در دارایی‌های ثابت هستند.

و بالاخره سومین قسمت تصمیمات مالی به سود صاحبان شرکت یا سود تقسیمی صاحبان سهام اشاره دارد. سود تقسیمی برای صاحبان سهام و تصمیمات مالی رابطه تنگاتنگی با هم دارند. برای این که پرداخت سود سهام باعث می‌شود قدرت شرکت در تامین مالی سرمایه گذاری‌هایش کاهش یابد. بنابراین، پرداخت سود سهام اغلب مستلزم بررسی‌های ویژه مانند تاثیر سود تقسیمی بر ارزش سرمایه گذاری صاحبان سهام می‌باشد.

مهندسی مالی :

تاریخچه این علم بیش از بیست سال نیست، در حالی که مقدمات ایجاد آن به اواخر دهه 1960 و بعد از جنگ جهانی دوم باز می گردد. بعد از جنگ جهانی دوم عصر ثبات نرخ ارز و پایین بودن تعداد شوک‌های اقتصادی به پایان رسید و تغییرات ناگهانی نرخ ارز به همراه آثار شدید اقتصادی و تشدید ریسک های مختلف، مقدمات تدوین روش های علم جدیدی را فراهم نمود. در دهه 1970 تئوری های مالی از ریشه بوسیله تئوری قیمت گذاری اوراق اختیارمعامله بلک و شولز دگرگون شد. گرچه در آن سال‌ها به دلیل عدم وجود تکنولوژی‌های پیشرفته در بخش محاسبات و اجبار به استفاده از ماشین حساب‌های رومیزی این ابداعات گسترش زیادی نیافت. بعدها در دهه 80 و با ظهور کامپیوترهای شخصی روند گسترش ابداعات مالی سرعت گرفت و در دهه 90 با ظهور نرم افزارهای مالی مرتبط استفاده از این ابداعات تسهیل شد.

اصطلاح مهندسی مالی ابتدا در بانک های انگلیسی مورد استفاده قرار گرفت. این بانک ها در اوایل دهه 1980 واحدهای مدیریت ریسک را که به صورت تیمی کار می‌کردند، تشکیل دادند. این تیم‌ها شامل افراد خبره و متخصص در رشته‌های مربوط بودند که با مطالعه شرکت مشتری، کلیه ریسک ها را شناسایی می‌کردند و سپس فرآیند اندازه گیری هر یک از ریسک ها را انجام می داند. در مرحله سوم نیز تجزیه و تحلیل نتایج بدست آمده که مورد نظر مدیریت شرکت مشتری نیز بود، انجام می‌گرفت. ازجمله دلایل مهم رشد این علم، نیازهای جوامع گوناگون بود. طی دهه 1980 به علت آزادسازی مالی در کشور آمریکا، تمامی نظام‌های مالی با شوک بزرگی روبرو شدند. پس سازمان‌ها در پی مدیران مالی لایقی بودند تا بتوانند به چنین شوک‌هایی، پاسخ‌های مناسب بدهند، به‌ویژه آن‌که مدل‌های کلاسیک دیگر پاسخ‌گوی مسائل و مشکلات مالی آن زمان نبود. به همین دلیل برخی از مدیران مالی که با علم فیزیک نیز آشنا بودنـــد، جذب بنگاه‌های اقتصادی شدند و شیوه های اجرایی خود را به کار می بستند. سال‌ها بعد گروهی با نام مهندسان موشک شکل گرفت که خدمات وسیعی را در امر مسایل مالی، برای سازمان‌ها ارائه می‌کردند. این خدمات شامل خرید بانک و خرید سهام برای مشتریان می شد. این میان تحلیل گران و کارگزاران مالی نیز فعالیت می کردند. با گذشت یک دهه، در اوایل دهه 1990 واژه جدید مهندسی مالی به مرور موج وسیعی یافت. طی سالهای 1990 تا 1994 دانشگاه‌ها نیز رشته مهندسی مالی را پذیرفته و شروع به تدریس آن کردند.

بعدها در آغاز قرن بیست و یکم، حوزه جدید فیزیک مالی نیز به مجموعه شاخه های مهندسی مالی افزوده شد.
یک مهندس یا مدیرمالی باید مسایل مالی را تحلیل نماید تـا ریسک های گوناگون را شناسایی و موارد غیرمترقبه را مدیریت و کنترل کند.

حـــوزه های مهندسی مالی را می توان در حوزه های اوراق بهادار (طراحی ابزار جدید برای تولید محصول جدید) برای شرکت‌های بیمه، بانک‌ها و شرکت‌های سرمایه گذاری، حوزه مهندسی نقدینگی برای فعالیت بانک‌ها و شرکت‌های بیمه و حوزه مهندسی ترازنامه برای بانک‌هــا تقسیم نمود. باتوجه به اینکه میزان شوک پذیری و شکنندگی در این سه حوزه بسیار زیاد است، تمام اهداف این سه حوزه بهینه سازی ترازنامه ها می باشد تا ریسک‌های موجود شناسایی، محاسبه و مدیریت شوند.

جایگاه مدیریت مالی، مهندسی مالی و رشته های مرتبط در ایران:

با وجود اینکه از عمر رشته مدیریت مالی نزدیک به یک قرن می گذرد و تفکیک پذیری کاملاً روشنی بین این رشته و حسابداری وجود دارد و با وجود اینکه حداقل عنوان این رشته در ایران عنوان ناشناخته ای نیست، اما متأسفانه این رشته هنوز جایگاه واقعی خود را در اکثر صنایع و بنگاه‌های اقتصادی کشور به خصوص در صنایع کوچک پیدا نکرده و همان انتظاراتی را از مدیر مالی دارند که از یک حسابدار.

گرچه با توجه به پیشرفت‌های کشور در خصوص استفاده از روش‌های مدیریتی نوین، به مرور این رشته نیز به کارکرد اصلی خود نزدیک خواهد شد.

واژه مهندسی مالی در ایران از قدمت زیادی برخوردار نیست و به تبع آن هنوز شناخت کافی از این رشته، توانایی‌ها و کارکردهای این رشته در بازار سرمایه، شرکت‌های بیمه، بانک‌ها و بنگاه‌های اقتصادی بزرگ کشور وجود ندارد که امید است با توجه به نیاز روز افزون بازار سرمایه به این رشته و استقبال مراکز دانشگاهی کشور از آن و برگزاری دوره های متعدد رسمی و غیر رسمی تحت عنوان مهندسی مالی، این رشته نیز هرچه سریعتر جایگاه خود را در ایران همچون سایر نقاط دنیا بیابد.

سایر گرایش‌های مالی همچون فیزیک و ریاضی مالی و حقوق مالی در ایران هنوز در ابتدای کار هستند و حتی در مجامع علمی نیز تعریف روشنی از آن‌ها وجود ندارد.

چگونه سرمایه‌گذاری کنیم؟

علی امامی — Tue, 20 Apr 2010 07:42:48 GMT

سخنرانی مارک اسکوزن؛ از مشهورترین مشاوران سرمایه گذاری

نکته‌های سانسور نشده و حیاتی که هر سرمایه‌گذاری باید بداند
عصر به خیر دوستان سرمایه‌گذار! امروز یک درخواست ویژه دارم. لطفا آن را جدی بگیرید. من از حامیان این کنفرانس و همه حضار می‌خواهم که دستگاه‌های ضبط صوت خود را خاموش کنید تا بتوانید آزادانه و بی‌پرده راجع به چند مساله بسیار حساس صحبت کنیم.

امروز می‌خواهم چند توصیه بسیار بدی که این روزها مطرح می‌شود را افشا کنم و مهم‌تر از آن به شما هشدار دهم که از بعضی سرمایه‌گذاری‌های نامناسبی که در حال حاضر انجام آنها تشویق می‌شود، دوری کنید. همچنین می‌خواهم درباره چند فعالیت بسیار دردسرساز که دولت در حال انجام آنها است، به شما هشدار دهم. اما قصد این را ندارم که گفته‌هایم را تعدیل کنم، پس لطفا کسی صحبت‌های من را ضبط نکند!
چند روز پیش که داشتم خودم را برای این کنفرانس آماده می‌کردم. چند هزار پا بالاتر از سطح دریا به یکی از چشمگیرترین و خارق‌العاده‌ترین اعجازهای دنیا یعنی دریاچه آتشفشان کراترلیک (Crater Lake) نگاه می‌کردم. آنجا در منطقه زیبای جنوب اورگون هوا سرد و خشک است، آب زلالی دارد و جمعیت آن پراکنده هستند. در چنین جایی دید بهتری نسبت به زندگی پیدا می‌کنید. کراترلیک این شوق را در من به وجود آورد که از کوه پایین بیایم و این سخنرانی با عنوان آتشفشان مالی را ارائه دهم.

بزرگترین تهدید برای پول شما چیست؟

موضوعی که برای این کنفرانس به من محول شد، «بزرگترین تهدید حال حاضر برای ثروت خصوصی شما» بود. طبیعتا درباره دولت به عنوان بزرگترین تهدید صحبت می‌کنم.
در واقع دولت تهدیدی جدی است، اما متاسفانه امروز یک تهدید بزرگتر وجود دارد. بزرگترین تهدید برای ثروت شما دولت فدرال نیست،‌ بلکه همین کنفرانس است!
دولت می‌تواند تا نصف درآمد شما را مال خود کند، اما ممکن است شما در نتیجه حضور در این کنفرانس همه پول خود، و اگر پولی را برای سرمایه‌گذاری قرض کرده باشید، بیشتر از آن را از دست بدهید. این امر چگونه اتفاق می‌افتد؟ با پیروی از توصیه‌ فروشنده‌ای زبل و سمج که در این جا روی سکو چهره خود را به چهره سخنرانی محترم تغییر داده است! این بهانه را به دست من داده‌اید تا درباره نوعی طرح دیوانه‌وار و غیر معمول سرمایه‌گذاری با شما صحبت کنم که سودهای زیادی را وعده می‌دهد، اما فقط خسارت‌های مالیاتی به همراه می‌آورد. رفقا! فکر نکنید که این اتفاق نمی‌تواند برای شما روی ‌دهد. من درباره یک روند جدید بسیار ناگوار و اسف‌انگیز در کسب و کار سمینارهای سرمایه‌گذاری صحبت می‌کنم. قبلا این گونه بود که سن برای نویسنده‌های مستقل موضوعات سرمایه‌گذاری، تحلیلگران اوراق بهادار یا صاحبان و کارشناسان بانک‌های سرمایه‌گذاری که نفع شخصی در حرف‌های خود نداشتند، رزرو می‌شد. سالن نمایشگاه هم برای فروشنده‌ها یا معامله‌گرهایی رزرو می‌شد که محصولات سرمایه‌گذاری را به فروش می‌رساندند که ممکن بود از سوی سخنرانان به معامله روی آنها توصیه شود یا نشود. اما این روزها شارلاتان‌های زیادی روی سکو می‌آیند و این قیافه را به خود می‌گیرند که اطلاعاتی مستقل و توصیه‌هایی بی‌طرفانه به شما ارائه می‌کنند. در حالی که دارند برنامه‌های سرمایه‌گذاری مورد علاقه خود را به پیش می‌برند.
آقایان و خانم‌ها! شما دارید برای شنیدن بازارگرمی‌های یک فروشنده 495 دلار می‌پردازید.
من امروز قبل از ارائه این سخنرانی نگاهی به بروشور کنفرانس و زندگینامه به اصطلاح «سخنران‌ها» کردم. وقتی دیدم شصت‌نفر از هشتاد سخنران این برنامه چیزی بیشتر از تاجر و گر‌گ‌های پوشیده در لباس میش نیستند که اصلا هیچ پیش‌زمینه گسترده‌ای در زمینه عمومی سرمایه‌گذاری ندارند، شوکه شدم. متوجه شدم که سابقه برخی از این سخنران‌ها بسیار سوال برانگیز و مشکوک است و در گذشته معامله‌های فریبکارانه و کلاهبرداری‌هایی را انجام داده‌اند.
حال شاید برای این تغییر ناگهانی دلیلی اقتصادی در دست داشته باشیم. اقتصاد «با نرخ بهره بالا و تورم پایین» برای کسب و کار ارائه سمینار خوب نبوده است و برخی از برگزارکننده‌های سمینارها (یقینا جمز بلانچارد، هواردباف و باب کفارت را جزء این دسته قرار نمی‌دهم) با دعوت از فروشنده‌هایی معلوم‌الحال سعی در جبران این وضع دارند، چرا که این افراد مایلند به طور مجانی صحبت کنند. در واقع من مطمئنم اکثر شما نمی‌دانید که بسیاری از این افراد شرکت‌کننده در این سمینار عملا پولی را به حامیان آن داده‌اند تا فرصتی برای صحبت به آنها داده شود! آنها باید به کسب پول شما بسیار امیدوار باشند.
وقتی متوجه این مساله شدم، این سوال را از خودم پرسیدم که آیا آن دسته از ما که نویسنده‌های مستقلی درباره موضوعات سرمایه‌گذاری هستیم، با سخن گفتن از همین تریبون به تایید و تصدیق ضمنی یک دسته انسان مشکوک در حوزه کسب و کار نمی‌پردازیم.
به برگزار کننده این سمینار پیشنهاد دادم که سخنران‌ها در آینده در سه گروه مشخص باشند:
1) سخنران‌های معمول و سنتی که دستمزدی برای صحبت به آنها پرداخته شود؛
2) سخنران‌هایی که خرج خود را درمی‌آورند،
3) سخنران‌هایی که مبلغی را بابت صحبت می‌پردازند. در این صورت شرکت‌کنندگان می‌توانند بفهمند که هر سخنران واقعا در حال ارائه چه مطلبی است.
در برداشت حرف من اشتباه نکنید. منظور من مخالفت کلی با استفاده از فروشنده‌ها و معامله‌گرها به عنوان سخنران نیست. خود من کنفرانس‌هایی برگزار کرده‌ام و در آنها این قبیل افراد سخنرانی کرده‌اند، چرا که آنها تنها کسانی بوده‌اند که حول یک موضوع خاص تخصص داشته‌اند. نه، درباره صاحبان صادق مشاغلی که کالای خوبی برای فروش دارند حرف نمی‌زنم. من بیشترین احترام را برای بعضی از افراد قائلم و اینها کسانی‌اند که خدمتی را برای سرمایه‌گذار انجام می‌دهند. صحبت من درباره دوره‌گردهایی است که به صورت سخنران‌هایی مشروع تغییر چهره داده‌اند و سیاهه‌ای از کالاها را به شما خواهند فروخت. متاسفانه برخی از حامیان کنفرانس‌ها به خاطر کسب درآمد با تبدیل این افراد به سخنران‌هایی راستین به آنها مشروعیت می‌دهند.

مراقب منافع شخصی برنامه‌ریزهای مالی باشید

مساله دیگری که من را عمیقا نگران می‌کند، این است که به اصطلاح «برنامه‌ریز‌های مالی» شروع به اخذ کمیسیون یا مشارکت در کار با واسطه‌ها، جهت فروش کالاها کرده‌اند. این امر احتمالا اجتناب‌ناپذیر است. اما بدون اشکال نخواهد بود. وقتی یک مشاور مستقل می‌داند که کارمزدی را بابت توصیه به انجام یک مورد خاص سرمایه‌گذاری دریافت می‌کند، ممکن است حتی بی‌آنکه خودش متوجه شود، دیدگاهش را تغییر داده یا مخفی سازد. این امر باعث می‌شود که او به خاطر کسب سود بی‌طرفی خود را از دست بدهد، برخی اوقات به طور ناخودآگاه قیمت یک محصول را بالاتر ببرد یا حتی توصیه به انجام یک سرمایه‌گذاری اشتباه و نادرست کند. بسیاری از برنامه‌ریز‌های مالی ارتباطات کاری خود را اعلام می‌کنند و این عملی شرافتمندانه است. اما حتی منافع اعلام شده کاری می‌توانند به جهت‌گیری در توصیه‌ها بینجامند.

سرمایه‌گذاری‌های بلند مدت در فضای نرخ بهره بالا ریسک زیادی دارند

اما اصلا چرا باید در پروژه‌هایی سرمایه‌گذاری ‌کنیم که حامیان و تبلیغ‌کنندگان آنها طی چند روز آینده مشتری‌هایی را برای خود جور خواهند کرد؟ اغلب فروشنده‌ها و معامله‌گران خواهان آنند که شما تعهدی بلند مدت به آنها بدهید. اما در عصر رونق دلار که در آن نرخ‌های بهره بالا بوده و تورم پایین است، سرمایه‌گذاری بلند مدت در هر چیز – سهام، اوراق قرضه یا طلا – اشتباه خواهد بود. از هرکس که می‌گوید «این یک مورد عالی سرمایه‌گذاری بلندمدت است، اما پیش از آن که سود به دست آید،‌خود را برای چند سال صبر آماده کنید» برحذر باشید. اگر به نکات ناگفته مطلب پی‌ ببرید، این گفته معمولا بدان معنا است که فردی که برای این سرمایه‌گذاری تبلیغ می‌کند، کارمزد زیادی به دست می‌آورد یا اگر بخواهید این اوراق بهادار یا کالاها را سریعا به فروش برسانید، هیچ بازار ثانویه‌ای وجود نخواهد داشت. (و نبود بازار ثانویه یعنی چه بخواهید و چه نه، مجبورید که مدت زیادی صبر کنید.)
در فضای اقتصادی بی‌ثبات و نامطمئن امروزی هیچ مورد مناسبی برای سرمایه‌گذاری بلندمدت وجود ندارد.

نه سهام! نه اوراق قرضه!‌ نه طلا! نه نقره! نه فرانک سوئیس و نه ملک!

شاید به استثنای وجوه بازار پول، دیگر هیچ سرمایه‌گذاری دائمی وجود ندارد. سهام، اوراق قرضه و دارایی‌های سخت،‌ ابزارهای معاملاتی و کوتاه مدت هستند.
با این امید که تورم یا بهبود اوضاع اقتصادی به سودآوری برای شما بینجامد،‌ اشتباه سرمایه‌گذاری بلندمدت کورکورانه در سهام، اوراق قرضه، صندوق‌های تعاونی یا سکه طلا را مرتکب نشوید. همه اینها باید دائما زیر نظر قرار گرفته شوند و در صورت تغییر فضای سرمایه‌گذاری به فروش رسند.
فکر می‌کنم بدترین توصیه ارائه شده از سوی مشاوران در این روزها،‌ سرمایه‌گذاری برای «بلند مدت» است، فلان سرمایه‌گذاری را انجام دهید و «آن را فراموش کنید». با پیروی از این اصل نادرست، ضرر حاصل از سرمایه‌گذاری در سکه‌های «فراموش شده»، سهام‌ و حساب‌های بانکی سوئیس از هر کار دیگری بیشتر بوده است. مهم نیست که چه زمانی این کالاها و اوراق بهادار را می‌خرید، اما همواره باید مراقب ارزش سرمایه‌گذاری خود باشید و مهم است که در موقع لزوم آنها را بفروشید.
تنها استثنا ابزارهای کوتاه مدت و دارای قدرت نقدشوندگی بالای بازار پول از قبیل اوراق بهادار خزانه‌داری یا صندوق‌های این بازار است. در این حالت از دسترسی فوری به وجوه خود برخوردار خواهید بود و می‌توانید بی‌هیچ مشکل یا تاخیری آنها را به یک فعالیت بورس بازی کوتاه مدت وارد کرده یا از آن خارج نمایید. در این فضای «با بهره بالا و تورم پایین»، نگه‌داشتن بخش عمده‌ای از پولتان در یک صندوق بازار پول یا حتی اگر قادر به کنترل مخارج خود نیستید، نگهداری آنها در یک گواهی سپرده تضمین شده بانکی شش ماهه یا کمتر هیچ اشکالی ندارد. ممکن است این کار جالب‌ترین و جذاب‌ترین سرمایه‌گذاری در دنیا نباشد، ‌اما سرمایه شما را حفظ خواهد کرد و مانع از آن می‌شود که تا دلار آخر پولتان را در سایر فعالیت‌های بورس بازی از دست بدهید. من در حقیقت این روش را برای بیشتر پس‌انداز‌کننده‌های معمول و سرمایه‌گذارهای محافظه‌کار توصیه می‌کنم.
بورس‌ بازها به دنبال چیزی جذاب‌تر می‌گردند. من این را درک می‌کنم. شخصا وارد بازار سهام شده‌ام و از بازار طلا بیرون آمده‌ام، اما این امر می‌تواند هر آن تغییر کند. من به دقت اوضاع سرمایه‌گذاری‌هایم را دنبال می‌کنم. رک و پوست کنده بگویم، بسیاری از بورس‌ بازها می‌توانند با فراموش کردن تمامی این فرصت‌های مسحور کننده و تنها اضافه کردن هر روزه به ذخیره پولی خود عملکرد بهتری داشته باشند. لاک‌پشت محافظه کار تقریبا همیشه از خرگوش بورس‌باز می‌برد.
تجربه من حاکی از این است که سودآورترین راه برای اکثریت بزرگی از افراد آن است که پولشان را در کسب و کار خود سرمایه‌گذاری کنند و هرگونه سرمایه اضافی را در بانک یا صندوق پولی و شاید بعضا در املاک حفظ نمایند. طلا را عمدتا باید به عنوان بیمه‌ای در برابر روزهای سخت نگه‌داری کرد، نه به عنوان یک سرمایه‌گذاری سودآور، شک دارم که بسیاری از خود شما به این توصیه عمل کنید. صدها دلار پول خرج نکرده‌اید تا در این سمینار حاضر شوید و به شما گفته شود که در صندوق‌های بازار پول سرمایه‌گذاری کنید. با این وجود این سریع‌ترین مسیر است و اگر به خاطر شرکت در این سمینار به سرمایه‌گذاری‌های پرریسک‌تری وارد شوید، نتیجه‌ای بسیار بدتر از سرمایه‌گذاری در صندوق‌های پولی خواهید گرفت.
در این سمینار می‌خواهید به خاطر توصیه من پول درآورید؟ این کار را حداقل برای دو هفته انجام ندهید! این امر باعث خواهد شد که از انجام یک مورد سرمایه‌گذاری نامناسب در بحبوحه این شرایط اجتناب کنید. افراد شرکت‌کننده در این سمینار به این توصیه من علاقه‌ای نخواهند داشت؛ اما به شما کمک خواهد کرد تا بتوانید گوهر را از صدف جدا کنید. بسیاری از افراد حاضر در کنفرانس‌های بزرگ، نزدیک به پایان کنفرانس نزد من می‌آیند وشکایت می‌کنند که «خیلی گیج شدم، نمی‌دانم باید چه کار کنم.» من می‌گویم، «همین خوبه!». زمانی که گیج شده باشید، فعالیتی انجام نمی‌دهید و تمایل نخواهید داشت که پولی را که به سختی به دست آورده‌اید، در سرمایه‌گذاری بدی مصرف کنید. نمی‌گویم نباید به سالن کنفرانس بیایید. ادامه دهید و همه ادبیات این بحث را جمع کنید (البته اسم واقعی و شماره تلفنم را به آنها نخواهم داد). چند کتاب خوب هم راجع به مسائل مختلف سرمایه‌گذاری بخرید. من به شدت به آموزش و تحصیلات اعتقاد دارم. بهتر است که از علم و دانش بیاموزیم تا از تجربه.

مواظب «سرمایه‌گذاری‌»های نامتعارف باشید

پیش از آن که به سراغ یک موضوع مهم دیگر بروم، می‌خواهم راجع به نکته‌ای دیگر هم به شما هشدار دهم به سرمایه‌گذاری‌های غیرمعمول و ثابت نشده شک کنید. بسیاری از آنها بازارهایی مصنوعی و قلابی هستند. می‌توانم چندین نمونه تازه از این نوع سرمایه‌گذاری‌ها را نام ببرم. الماس، سنگ‌های قیمتی، سکه‌ها و مدال‌های تازه ضرب شده و بسیاری پناهگاه‌های مالیاتی برای سرمایه‌گذاری خصوصی. تمام سهام کوچک و ناچیز غالبا در این دسته جا می‌گیرند.
ویژگی‌های معمول اینها عبارت است از:
1. دارای قابلیت نقدینگی بسیار پایین، یعنی نبود بازار ثانویه یا وجود بازاری کوچک از این دست.
2. کار مزدهای بالا یا زیاده از حد برای فروشنده.
3. برنامه‌ها و قیمت‌ها یا موضوعات جدید «محدود» مصنوعی.
4. پیش از آن که بتوان سودی به دست آورد، باید برای «بلند مدت» و معمولا برای دوره‌‌ای چهار تا پنج ساله حفظ شوند.
به بازار اصطلاحا «رده‌ سرمایه‌گذاری» الماس در اواخر دهه 1970 به عنوان یک مثال کلاسیک اشاره می‌کنم. تبلیغ کننده‌ها و مشاوران سرمایه‌گذاری دستیابی به سودهای کلانی را نوید می‌دادند؛ چرا که قیمت الماس توسط Debeers کنترل می‌شد و هیچ‌گاه دچار «نوسان نزولی» نگردیده بود. ده‌ها دلال الماس در این گونه سمینارها شرکت می‌کردند.
البته امروز داستان کاملا فرق دارد. من امروزه در همان نوع سمینار‌ها حضور پیدا می‌کنم و حتی یک دلال الماس در آنها نمی‌بینیم. بسیاری از آنها ورشکست شده‌اند. چند روز پیش مقاله‌ای را خواندم که نویسنده آن گفته بود یک قیراط الماس با بهترین کیفیت که در 1980 به قیمت 69 هزار دلار به فروش می‌رسید، امروزه 12 هزار دلار فروخته می‌شود! متاسفانه اغلب افراد در 1980 الماس خریدند و امروز آن سنگ‌ها کجا هستند؟ هنوز در جعبه‌ای پلاستیکی در جعبه‌های امانت دفن شده‌اند! خریداران اولیه هنوز انتظار می‌کشند و بیهوده منتظر بهبود قیمت الماس‌های خود هستند. حتی اگر بخواهند آنها را بفروشند، غالبا یافتن خریدار برای الماس از «رده‌سرمایه‌گذاری» بسیار مشکل است.
این روزها سرمایه‌گذاری «داغی» در سهم‌های کوچک صورت می‌گیرد و داستان باز هم همان داستان قدیمی است. «تعداد زیادی از این سهام را بخرید و آنها را فراموش کنید روزی ثروتمند خواهید شد!» در این میان سهام مورد بحث بی‌پایه خواهند شد. ممکن است خرید هر سهم از آنها تنها یک دلار هزینه داشته باشد؛ اما امروز آنها واقعا سهامی کوچک و بی‌ارزش هستند. اجازه دهید سوالی از شما بپرسم. چند نفر از شما توانسته‌اید پولی را که صرف خرید این نوع سهام کرده‌اید، سه برابر کنید؟ چند نفر از شما واقعا سهمی کوچک را خرید و فروش کرده‌اید و سودی به میزان 200 درصد یا بیشتر به دست آورده‌اید؟ (نکته: حتی یک نفر هم دست خود را بلند نکرد؟) دیگر حرفی ندارم.
خب، باید به نکته‌ای اعتراف کنم. من توانستم پولی را که در سهام کوچک سرمایه‌گذاری کرده بودم، سه برابر کنم! سعی نمی‌کنم خود پسندانه حرف بزنم (من هم به سهم خودم سرمایه‌گذاری‌های بدی را انجام داده‌ام)، بلکه سعی می‌کنم به یک نکته اشاره کنم. به این خاطر توانستم پولی را که در این کار سرمایه‌گذاری کرده‌ بودم، سه برابر کنم که:
- اولا در زمان مناسب و در دوره‌ای که ارزش این نوع سهام رو به افزایش بود، خرید کردم.
- ثانیا شرایط آن را به دقت زیر نظر گرفتم.
- ثالثا هدفی در ذهن داشتم. وقتی که قیمت این سهام 200 درصد افزایش پیدا کرد متوجه شدم که به اندازه کافی سود کرده‌ام و لذا آنها را فروختم. من حریص نشدم.
دلیل دیگری برای این که من توانستم سود کنم، این بود که به این کار به عنوان یک سرمایه‌گذاری «بلند مدت» نگاه نکردم. این سهام را برای مدتی کمتر از شش‌ماه نگه داشتم. خوشبختانه نیازی نبود که نگران عواقب مالیاتی این کار باشم؛ چرا که برای سرمایه‌گذاری از وجوه مستمری معاف از مالیاتم استفاده کردم!

مراقب پیشنهادهای خارجی از طریق پست باشید

اجازه دهید به بحث راجع به مساله‌ای دیگر بپردازم. معامله‌های فریبکارانه و کلاهبرداری‌های زیادی وجود دارند که توسط اپراتورهای بی‌ملاحظه‌ و بی‌وجدان از خارج از کشور برای آنها تبلیغ می‌شود و باید مراقب آنها باشید. ممکن است بسیاری از افراد حاضر در این جلسه در یکی از این سرمایه‌گذاری‌های برون مرزی «محرمانه» شرکت کرده باشید؛ اما اصلا ندانید که پولتان را برای همیشه از دست داده‌اید. پس درست سرجایتان بنشینید و توجه کنید!
داستانی غم انگیز دارم که می‌خواهم آن را حکایت کنم. چند هفته پیش ساعت 7 صبح با یک تماس تلفنی از سوی مشترکی که به خاطر سرمایه‌گذاری در یک صندوق تعاونی خارجی آشفته بود، از خواب بیدام شدم. او شش ماه سعی کرده بود که پول خود را از این صندوق بیرون بکشد؛ اما هیچ دسترسی به آن نداشت. بعد از بارهاتماس تلفنی، ارسال نامه و حتی یک بار سفر به اروپا باز هم نتوانسته بود پولش را پس بگیرد. این صندوق‌ تعاونی‌ نهایتا چکی را برای او فرستاد؛ اما این چک برگشت خورد! او نومید و پریشان به من زنگ زد تا به او کمک کنم.
من به او گفتم در یکی از شماره‌های اخیر خبرنامه ام راجع به این شرکت به مشترکانم هشدار داده بودم. او تعجب کرد و گفت: «یادم نمی‌آید در خبرنامه‌ات به این مطلب اشاره ای کرده باشی. گفتم اسم این شرکت را نیاورده بودم، چون دلیل قاطعی برای این که کلاهبردار است، نداشتم. به او گفتم که رییس این شرکت به خاطر تشکیل پرونده حقوقی برای مطالبی که اهمیت زیادی برای صندوقش داشته باشند، معروف است و من و ناشر بدون داشتن دلیل در معرض خطر قرار می‌گرفتیم. (فکر می‌کنید ما آزادیم هرچه می‌خواهیم در خبرنامه‌مان بنویسیم؟ وقتی دادگاه‌ها این قدر مایلند آزادی مطبوعات را به چالش بکشند، اصلا این طور نیست.)
پس بهترین کاری که می‌توانستم را انجام دادم. اسم این صندوق تعاونی را نیاوردم؛ اما بر چندین نشانه هشداردهنده برای پرهیز از این نوع سرمایه‌گذاری‌های خارجی تاکید کردم و این شرکت و تبلیغات آن را به طوری که مو نزند، شرح دادم. مخصوصا به مشترکان خبر نامه‌ام گفتم نسبت به درخواست خبرنامه‌های خارجی که «صندوق‌»هایی با پیشینه عملکردی بسیار خوب پیشنهاد می‌کنند، مشکوک باشند. صندوق‌های خارجی قانونی به دنبال فعالیت در آمریکا نخواهند بود، مگر آن که توسط کمیسیون ارز و اوراق بهادار (SEC) به ثبت رسیده باشند.(نیازی به گفتن نیست که صندوق مزبور ثبت نشده بود و در فهرست شرکت‌های خارجی ممنوع‌الکار SEC قرار داشت.)
مشترک مورد اشاره نتوانسته بود این توصیه را که برای این قبیل تبلیغات بود و حتی به آن علاقه و توجه داشت، دریابد. او پس‌انداز تمام عمر خود و نیز کل پس‌اندازهای همسرش را در این صندوق‌ تعاونی کلاهبردار سرمایه‌گذاری کرد! پولی که از دست داد، جمعا 250 هزار دلار بود. نمی‌توانستم باور کنم کسی که خبرنامه من را می‌خواند، بتواند این قدر احمق و ساده لوح باشد. حتی اگر این مورد معامله‌ای قانونی بود؛ اما چگونه ممکن است فردی که دیوانه نباشد، همه پس‌اندازهای خود را صرف یک مورد سرمایه‌گذاری تنها کند؟ این یک خودکشی مالی است. نیازی نیست همواره بر اصل بنیادینی مثل متنوع‌سازی تاکید کرد؛ اما ظاهرا جدا باید این کار را انجام داد.
از آن موقع متوجه شده‌ام که صندوق‌ تعاونی مورد بحث به شدت دچار مشکل شده است و شاید هیچ وقت پولی را به هیچ کس برنگرداند. این شتری است که در خانه این مشترک من خوابیده است، اما اگر او از چند قاعده ساده مثل متنوع‌سازی، انجام سرمایه‌گذاری‌های متعارف و نظارت بر وجوه خود پیروی کند، می‌تواند دوباره سر پا بایستد. نمی‌توانم این نکته را بیش از حد تکرار کنم. از سرمایه‌گذاری غیرمعمول و غیرعادی خاصه آنهایی که به حریم خصوصی‌ شما وارد می‌شوند، دوری کنید. این صندوق‌ خارجی خاص، جذابیت بسیار زیادی برای سرمایه‌گذاران ساده‌اندیش داشت. خاصیت محرمانه سرمایه‌گذاری را حفظ کرده و سود زیادی از محل فلزات گرانبها و ارزهای «سخت» به دست می‌داد و هیچ کمیسیونی نمی‌گرفت؛ اما متاسفانه این صندوق‌ «بدون مشکل»، صندوق‌ «سراپا مشکل‌دار» از آب درآمد!
اگر وسوسه سرمایه‌گذاری در خارج را در سر دارید، آن را ساده بگیرید. یک حساب بانکی در سوئیس باز کنید. در دلار آمریکا سرمایه‌گذاری نمایید و نگران بورس بازی از هزاران مایل آن طرف‌تر نباشید در این صورت خواب بهتری خواهید داشت.

یک سرمایه‌گذار خصوصی آرام و بی‌سر و صدا باشید

در این سخنرانی نکات کلیدی زیاد و مهم و واقعیت‌هایی بسیار آزاردهنده را مطرح کردم. با این حال نمی‌خواهم که بی‌جهت نگران باشید. وحشت نکنید یا عجولانه دست به کاری نزنید؛ اما این نکات را باید به طور جدی و دقیق مدنظر قرار دهید. امروزه بیش از هر زمان دیگری امور شخصی و مالی شما در معرض تهدید قرار گرفته‌اند. بهترین راه آن است که امور خود را به آرامی سرو سامان دهید و خودتان را از فروشنده‌های سمج، کلاهبردارهای حرفه‌ای و مامورهای سرسخت دولتی که زمین‌ را پر کرده‌اند، حفظ کنید.
به قول گری نورث در عصر حسادت زندگی می‌کنیم. باید بجنگید تا ثروت خصوصی‌تان را در مقابل دزدی، مالیات یا اقامه دعوی حفظ کنید؛ اما این کار را به شیوه‌ای بی‌سروصدا و آرام انجام دهید. آزادی شما به این بستگی دارد.

مترجم: محسن رنجبر
منبع: دنیای اقتصاد

سیاست تقسیم سود

علی امامی — Thu, 4 Mar 2010 11:10:25 GMT

سیاست تقسیم سود هر شرکتی نقش مهمی در ارزش سهام آن شرکت دارد. تئوری های مختلفی درباره سیاست تقسیم سود ارائه شده است که هر یک بر موارد خاصی تمرکز کرده و آن جنبه را مورد توجه قرار داده اند. برای مثال تئوری پرنده ای در دست یا سیلی نقد به از حلوای نسیه می گوید که سهام داران سود تقسیمی بالا را به سود سرمایه ترجیح می دهند، زیرا احساس می کنند که سود سرمایه ای به عوامل مختلف و مخصوصا مالیات بستگی دارد و بهتر این است که در پایان سال مالی سود خود را دریافت کنند. برای افراد مختلف دارای چشم اندازهای متفاوت سرمایه گذاری میزان سود تقسیم شرکت ها مهم است. بر اساس دسته بندی گوردون و والتر موسسات به سه گروه تقسیم می شوند (از لحاظ سیاست تقسیم سود):

۱ ) موسسات در حال رشد

۲ ) موسسات در حال بلوغ

۳ ) موسسات در حال افول

افراد بازنشسته و کسانی که دنبال عایدی برای دوران استراحت خود هستند موسسات در حال بلوغ و یا اگر کمی ریسک پذیر باشند، موسسات در حال افول را انتخاب می کنند که تمامی سود خود را تقسیم می کنند. افراد ریسک پذیر و دارای دید بلند مدت به دنبال شرکت های در حال رشد می روند که از سود سرمایه این شرکت ها بهره مند شوند.

شرکت های مورد بررسی شرکت های مایکروسافت و جنرال موتور هستند. البته می توان تحلیل های جنرال موتور را برای شرکت های خودرویی یا دیگر شرکت های بالغ و یا در حال افول ایرانی به کار برد.

سیاست تقسیم سود شرکت مایکروسافت به گونه ای است که هیچ گونه سودی را بین سهام داران تقسیم نمی کند. بنابراین هر سرمایه گذاری که سهم این شرکت را می خرد، بر طبق روال موجود فقط باید در انتظار بالا رفتن قیمت سهام و کسب سود سرمایه را داشته باشد. این شرکت را می توان جز شرکت های در حال رشد حساب کرد یا این که شرکتی دانست که برای ماندن در عرصه رقابت شدید بین شرکت های فناوری اطلاعات نیاز به سرمایه گذاری بسیار زیاد در حوضه R&D دارد. بنابراین بر اساس تئوری ترجیحی استفاده از منابع داخلی را ترجیح داده و از سود انباشته استفاده می کند .

شرکت جنرال موتور بر عکس مایکروسافت بیشتر سود خود را تقسیم می کند، زیرا طرح های توسعه خاصی ندارد که بتواند بر ارزش و موقعیت شرکت در عرصه رقابت اضافه کند. افرادی که در پی عایدی سالیانه می گردند، بیشتر به دنبال سهامی چون جنرال موتور می گردند که بتوانند روی سود بالای تقسیمی آن حساب کنند. این گونه شرکت‌ها چون نمی‌توانند سود سرمایه ای ایجاد کنند، به ناچار مجبور هستند برای حفظ قیمت سهام خود در بازار، سود تقسیمی بالایی را داشته باشند.

به طور کلی بر اساس تئوری علامت دهنده، هیچ شرکتی نمی تواند اقدام به کاهش سود تقسیمی خود کند. زیرا سرمایه گذار این را علامتی بد و نشانه نا بسامانی شرکت خواهد دانست. مگر این که شرکت با اطلاع رسانی گسترده منظور واقعی خود را از کاهش سود تقسیمی به اطلاع سرمایه گذار برساند که اغلب اوقات هزینه این کار از فایده آن بیشتر است و به صرفه نیست. پس شرکت نباید بدون بررسی های کافی اقدام به افزایش سود تقسیمی خود بنماید. در مورد شرکت مایکروسافت و جنرال موتور نیز به همین گونه است. مایکروسافت چون از اول کار سرمایه گذاران را عادت داده است که سودی را تقسیم نمی کند و از این لحاظ هیچ وقت به مشکل نمی خورد. از سوی دیگر اگر جنرال موتور اقدام به کاهش سود تقسیمی خود نماید، مثلا در نتیجه بحران مالی اخیر و عدم توانایی شرکت در ایجاد سود، قیمت سهام آن در نتیجه کاهش سود تقسیمی، کاهش پیدا می کند .

در کل زیاد بودن یا کم بودن سود تقسیمی مهم نیست، ثبات آن مهم است. سهامداران به دنبال شرکتی هستند که بتوانند روی سیاست های آن شرکت حساب کرده و برنامه ریزی کنند. پس بهتر است شرکت ها به دنبال سیاست سود تقسیمی مناسبی باشند که در مواقع بحران، موجب کاهش ارزش شرکت نشود.

در پایان برای شرکت مایکروسافت همین سیاست سود تقسیم مناسب است، زیرا شرکتی است که نیاز به سرمایه گذاری های وسیع دارد. شرکت جنرال موتور هم چاره ای جز تقسیم درصد زیادی از سود خود را ندارد، ولی می تواند از این اشتباه اجتناب کند که برای جلوگیری از کاهش قیمت سهام خود، سود تقسیمی خود را بالا نبرد. شاید این کار در کوتاه مدت بتواند از ریزش قیمت جلوگیری کند، ولی در بلند مدت موجب افت شدید قیمت سهم و سقوط شرکت خواهد شد.

نویسنده: میر سجاد مسجد موسوی

تعریف بانک

انجمن علمی مدیریت — Thu, 25 Feb 2010 22:14:55 GMT

[این مطلب توسط خانم زینب گرشاسبی برای وبلاگ انجمن علمی مدیریت ارسال شده است.]

تعریف بانک :

بانک یک اداره تجارتی است، که از نزد مردم پول را جمع‌آوری نموده و به دیگر تجاران، صنعت‌کاران و افراد ضرورت‌مند به قرض می‌دهد، که بانک‌های فعلی در مقابل پولی که به تجاران و صنعت‌کاران قرض می‌دهند، درصدی سود از آن‌ها می‌گیرد و از طرفی بانک هم به کسانی که پول‌های‌شان را جمع کرده درصدی سود و فایده می‌دهد.

درواقع به طور کلی بانک‌ها موسساتی هستند که از محل سپرده‌های مردم می‌توانند سرمایه‌های لازم را در اختیار صاحبان واحدهای صنعتی، کشاورزی و بازرگانی و اشخاص قرار دهند.

بانک‌ها به دو دسته بانک‌های تجاری و بانک‌های تخصصی تقسیم می شوند.

بانک تجاری

بانک‌های تجاری با قبول انواع سپرده و اعطاء اعتبار، نقش اساسی در فعالیت‌های اقتصادی هر کشور ایفا می‌کنند. بانک‌های تجاری به خصوص وظیفه دارند سرمایه جاری موسسات تولیدی و بازرگانی را تامین نمایند. این نوع بانک‌ها معمولاً به انجام دادن عملیات معمولی بانکی از قبیل قبول سپرده، نقل و انتقال پول در داخل، انجام معاملات ارزی، صدور ضمانت نامه، اعطای تسهیلات، افتتاح اعتبار در حساب جاری، تنزیل اسناد و اوراق تجاری "خرید دین" و خدمات متنوع دیگر می‌پردازند.

بانک‌های تجاری از سرمایه گذاری‌های مستقیم در خرید و فروش کالا به منظور تجارت و از ایجاد انحصارات بزرگ منع گردیده اند.

بانک تخصصی یا توسعه‌ای

بانک توسعه‌ای به بانکی گفته می‌شود که علاوه بر وظایف اعتباری بانکی عهده‌دار وظایف توسعه‌ای نیز می‌باشد، که اصلی ترین وظیفه آن‌ها تجهیز منابع مالی نسبتاً ارزان در میان‌مدت و بلندمدت برای اجرای طرح‌های اقتصادی است. بانک‌های توسعه‌ای یا تخصصی عامل انتقال‌دهنده سیاست‌های اقتصادی دولت به بخش‌های مربوطه بوده و با برنامه‌ریزی‌های صحیح، منابع مالی جمع آوری شده را در بخش های مختلف اقتصادی توزیع می‌نمایند.

بانک های تخصصی در ایران عبارتند از :

بانک توسعه صادرات

بانک صنعت و معدن

بانک کشاورزی

بانک مسکن

تعریف بانک توسعه ای :

بانک‌های توسعه‌ای؛ موسساتی هستند مالی که سرمایه را با شرایط مناسب تجهیز می‌نمایند تا در فعالیت‌های تولیدی، توسط خود یا دیگران و یا مشترکا، در راستای اهداف برنامه‌های توسعه اقتصادی کشور به نحو مطلوبی سرمایه گذاری نمایند. وظایف، نقش و فعالیت‌های بانک‌های توسعه‌ای را اساساً در ارتباط با فرآیند توسعه اقتصادی می‌توان تبیین نمود. ضرورت نیل به توسعه اقتصادی در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه موجب شد تا نهادهایی برای هدایت سرمایه گذاری‌ها در امر توسعه اقتصادی کشورها در قالب بانک‌ها و سازمان‌های توسعه‌ای به وجود آید .

بانک‌های توسعه در دستیابی به توسعه صنعتی و پی آمد آن، توسعه اقتصادی در کشورهایی که عقب مانده یا کمتر توسعه یافته بودند، نقش موثر، مثبت و سازنده‌ای ایفا کردند و به همین دلیل در سطح جهان به ایجاد و گسترش آنان کمک شده است تا به عنوان ابزاری در اختیار برنامه‌های توسعه اقتصادی ملل جهان قرار گیرند.

تاکنون بیش از پانصد بانک و موسسه توسعه در سراسر جهان در کشورهای صنعتی پیشرفته و در حال توسعه تامین منابع مالی و فنی لازم و هدایت سرمایه گذاری‌های بخش خصوصی و غیر خصوصی به طرف انجام سرمایه گذاری‌های تولیدی را بر عهده داشته اند این سرمایه‌گذاری‌ها بنا بر سیاست‌های توسعه اقتصادی هر کشور، گسترش امکانات زیر بنایی اقتصادی و توسعه بخش‌های صنعتی، کشاورزی و حتی رشد بخش تعاونی را در بر می‌گیرد. به بیانی دیگر بانک‌های توسعه، در مسیر کمک به حل مشکلات توسعه اقتصادی کشورها و رفع تنگناهای موجود، رسالت مهمی بر عهده دارند.

در واقع این بانک‌ها با توجه به ماهیت تخصصی خود در بخش مربوطه سرمایه‌گذاری می‌کنند و برای طرح‌های پیشنهادی تخصصی هر بانک تامین مالی می‌کند. این بانک‌ها با توجه به اهدافی که در اساسنامه آن ها پیش‌بینی شده فعالیت می‌کنند.

نوع فعالیت بانک ها در ایران:

اعطای تهسیلات:

به دو صورت می باشد:

1. عقود مشارکتی (مشارکت مدنی)

2. عقود مبادله ای

عقود مشارکتی: در این قردادها بانک در کاری که شخص به او اعطای تهسیلات می‌کند، شریک می‌شود.

عقود مبادله‌ای: در این قراردادها بانک، کالا یا خدماتی که قرار است شخص برای آن از بانک تسهیلات دریافت کند، به صورت نقد می‌خرد و به صورت قسطی به شخص می‌فروشد.

مشارکت حقوقی: بانک‌ها می‌توانند بخشی از سهام شرکت‌های دیگر را بخرند، در واقع می‌توانند سبدی از سهام شرکت‌های دیگر را داشته باشند.

تاسیس شرکت حقوقی: بانک ها می توانند شرکت هایی تاسیس کنند که مالکیت آن به طور کامل در اختیار خودشان باشد.

حال با توجه به مطالب گفته شده می توان گفت تفاوت بانک های تخصصی با سایر بانک‌ها چه می‌باشد.

بانک‌های تجاری در قسمت اعطای تسهیلات اجازه دارند از منابع خود، میزان مشخصی را به بخش‌های مختلف اقتصادی اختصاص دهد. اما بانک‌های تخصصی فقط می‌توانند منابع خود را به بخش اقتصادی که در آن فعالیت می‌کنند، اختصاص دهند.

راهنمای انتخاب واحد دانشجویان رشته مدیریت مالی

علی امامی — Fri, 8 Jan 2010 14:22:22 GMT

دانشجویان رشته مدیریت مالی برای انتخاب واحد خود می توانند از برنامه پیشنهادی زیر که مورد تایید گروه مدیریت مالی است استفاده کنند.

(در ابتدا عکس زیر را در کامپیوتر خود ذخیره و سپس از آن استفاده کنید.)

چگونه میلیونر شویم؟

علی امامی — Fri, 11 Dec 2009 11:33:35 GMT

جیم بیلند راجرز (متولد ۱۹ اکتبر ۱۹۴۲ اهل دموپولیس ایالت آلاباما) یک سرمایه‌گذار آمریکایی و مفسر مالی موفق است که در حال حاضر در سنگاپور زندگی می‌کند. او یکی از پدیدآورندگان کوانتوم فاند (Quantum Fund) ،استاد دانشگاه، نویسنده، مفسر اقتصادی است.نشریاتی چون تایم، واشینگتن پست و نیویورک تایمز، بارونز فوربز، فورچون، وال استریت جورنال، فایننشال تایمز و بسیاری دیگر از نشریاتی که در زمینه اقتصاد یا فاینانس به فعالیت می‌پردازند به طور مستمر مقالاتی در مورد وی به چاپ رسانده‌اند. وی خود را پیرو مکتب اتریشی در اقتصاد می‌داند.

در زیر متن مصاحبه‌ی او را می‌خوانید.

آیا هیچ وقت فکر می‌کردید که روزی به جایی که ‌امروز هستید، خواهید رسید؟

خیر، من هم مثل تمامی افرادی که به چنین موقعیتی دست یافته‌اند، غافلگیر شده‌ام. من مطمئنا می‌خواستم که در زندگی به جای خوبی برسم و حاضر بودم که برای آن به سختی کار کنم. من همیشه می‌خواستم که زود بازنشسته شوم، ولی هیچ وقت فکر نمی‌کردم که این اتفاق قبل از چهل سالگی‌ام به وقوع بپیوندد.

وقتی متوجه شدید که اولین میلیون ثروت خود را به دست آورده‌اید آیا وسوسه شدید که کمی کندتر به کارتان ادامه دهید؟
به روشنی روزی را که ارزش خالص دارایی‌ام به‌ یک میلیون دلار رسید، به یاد دارم، نوامبر ۱۹۷۷. آن موقع ۳۵ سال داشتم، و می‌دانستم که برای انجام کاری که می‌خواستم در ۳۷ سالگی – سنی که تصمیم گرفته بودم در آن برای ماجراجویی دست از کار بکشم – انجام دهم به بیشتر از اینها نیاز دارم.

رمز موفقیت شما در چیست؟

من اصلا باهوش‌تر از قسمت اعظمی از مردم نیستم، بلکه انگیزه‌ام برای کار و تحمل سختی، از آنها بیشتر بود. من آماده بودم تا عقل سلیم را بیازمایم. اگر همه‌ یک جور فکر کنند باز هم دلیل نمی‌شود که اشتباه نکنند و اگر بتوانید بفهمید که همه دارند اشتباه می‌کنند، به راحتی می‌توانید مقدار زیادی پول درآورید.

استراتژی سرمایه‌گذاری شما چیست؟

ارزان می‌خرم و گران می‌فروشم. من سعی می‌کنم کالایی را پیدا کنم که ارزان باشد و یک تغییر مثبت در حال اتفاق افتادن باشد. سپس به قدری مطالعه و پژوهش می‌کنم که قانع شوم درست فکر می‌کردم. البته آن کالا هم باید به قدری ارزان باشد که اگر هم اشتباه کرده باشم خیلی ضرر نکنم. معمولا هر باری که اشتباه می‌کنم به این دلیل است که به‌اندازه‌ کافی بررسی و مطالعه نکرده‌ام.

هیچ وقت ارزش «انجام مسوولیت» را دست کم نگیرید. در دهه‌ ۱۹۶۰، جنرال موتورز موفق‌ترین شرکت جهان بود. یک روز، یک تحلیلگر جنرال موتورز به جلسه‌ هیات مدیره رفت و این پیغام را به آنها داد: « ژاپنی‌ها دارند می‌آیند.» آن‌ها این حرف وی را جدی نگرفتند. ولی سرمایه‌گذارانی که مطالعه و بررسی‌های خودشان را درست و دقیق انجام می‌دادند، سهام جنرال موتورز خود را فروختند و به جایش سهام تویوتا را خریدند.

من در حال حاضر به دنبال خرید هیچ سهامی نیستم. ولی اگر چیزهایی وجود داشته باشند که در حال حاضر از لحاظ ارزشی دست کم گرفته شده باشند، برخی کالاهای اولیه و برخی از ارزها هستند.

بهترین سودی که کردید کی و چگونه بود؟

کوانتوم فاند. وقتی در سال ۱۹۷۰ شرکت را تاسیس کردیم، من تنها ۶۰۰ دلار ته جیبم داشتم. بعد از ۱۰ سال دارایی ما ۴۲۰۰ برابر شده بود.

آیا می‌خواهید آنقدر ادامه دهید تا بالاخره سقوط کنید؟

خیر. این روزها من ساعات بسیار کمی از روز را صرف کار می‌کنم، چرا که دو دختر کوچک دارم و می‌خواهم بیشترین وقت ممکن را با آن‌ها بگذرانم.

هر دو دختر ما دایه‌‌ای چینی دارند و زبان چینی را به خوبی صحبت می‌کنند. برای نسل آنها، انگلیسی و چینی مهم‌ترین زبان‌ها خواهند بود.

آیا هیچ حقوق بازنشستگی دارید؟

من حقوق بازنشستگی ندارم و امیدوارم که نیازی به آن نداشته باشم. من دارایی‌هایم را جمع کرده‌ام و با استفاده از آن‌ها زندگی می‌کنم.

چه فعالیت‌هایی در زمینه‌های خیریه انجام می‌دهید؟

من به دانشگاه‌ها و دانشجویان و دانش‌آموزان سراسر دنیا کمک مالی می‌کنم و اعتقادم بر این است که به جای دانشگاه‌ها بیشتر به دانشجویان و دانش‌‌آموزان باید کمک کنم؛ چرا که آن‌ها بیشتر از مدیران و مسوولان به کمک مالی نیاز دارند.

آیا اهل ولخرجی و افراط هستید؟

من دوبار به دور دنیا سفر کرده‌ام. بار اول سال ۱۹۹۰ حرکت کردم و با موتور سیکلت در ۲۲ ماه ۶ قاره را در نوردیدم. بار دوم که در سال ۱۹۹۹ شروع شد، من و همسرم در 3 سال، به ۱۱۶ کشور دنیا سفر کردیم.

آیا می‌خواهید ثروتتان را به بچه‌هایتان انتقال دهید؟

من همیشه به این موضوع فکر کرده‌ام، اگر شما خیلی به بچه‌هایتان پول بدهید، آن‌ها را لوس می‌کنید. من وصیت نامه‌ام را طوری تنظیم کرده‌ام که تا سن سی سالگی شان چیز زیادی بهشان نرسد.

من به دانشگاه‌هایی چون ییل و آکسفورد رفته‌ام و تعداد زیادی از بچه‌های افراد ثروتمند را دیده‌ام که هیچ‌وقت نیازی به کار و سختی کشیدن نداشته‌اند. من می‌خواهم که بچه‌هایم تحصیلات خوبی داشته باشند و محیط کار را تجربه کرده باشند.

تحصیلات و لزوم به کار کردن زندگی مرا عوض کرد و مرا از مرداب آلاباما به اقیانوس جهان پرتاب کرد.

در هنگام رکود مردم با پول‌هایشان باید چه کار کنند؟

روی چیزهایی سرمایه‌گذاری کنید که از آن‌ها سر در می‌آورید. اشتباهی که بیشتر مردم مرتکب می‌شوند این است که بنا به حرف مجلات و برنامه‌های تلویزیونی سرمایه‌گذاری می‌کنند.

بسیاری از مردم در مورد چیزهایی اطلاعات زیادی دارند و باید روی همان چیزها سرمایه‌گذاری کنند. این شیوه‌‌ای است که آدم را ثروتمند می‌کند. شما با سرمایه‌گذاری روی چیزهایی که هیچ در مورد آن‌ها نمی‌دانید، هیچ سودی نخواهید کرد.

مترجم: حسن افروزی

منبع: روزنامه دنیای اقتصاد

مفهوم P/E

علی امامی — Sat, 5 Dec 2009 20:58:19 GMT

P/E یا نسبت قیمت به سود یکى از افزارهاى قدیمى و عموماً پر استفاده به منظور ارزش گذارى سهام است. هر چند محاسبه P/E بسیار ساده است، اما تفسیر آن عملاً دشوار مى نماید. در شرایط معینى این نسبت بسیار گویا و در زمان هاى دیگر کاملاً بى معنا جلوه مى کند. از این رو، غالباً سرمایه گذاران این اصطلاح را نادرست به کار مى‌گیرند و در تصمیماتشان بیش از حد لازم به آن وزن مى‌دهند.

در بخش هاى بعدى این مقاله ابتدا به تشریح و تبیین P/E مى پردازیم، سپس چگونگى استفاده از این نسبت را در تجزیه و تحلیل سهام بازگو مى کنیم، و سرانجام به شرایطى مى پردازیم که نباید از این نسبت استفاده شود.

• P/E چیست

P/E کوتاه شده نسبت Price)P یا قیمت سهم) بهPer Share) EPS Earning یا سود هر سهم) است. همان گونه که از نام آن پیدا است، براى محاسبه P/E آخرین قیمت روز سهام یک شرکت به سود هر سهم (EPS) آن تقسیم مى شود.غالباً P/E در تاریخ هایى محاسبه مى شود که شرکت ها اطلاعات EPS (معمولاً سه ماهانه) را افشا مى کنند. این P/E را که بر مبناى آخرین EPS محاسبه مى شود بعضاً P/E دنباله دار نیز مى گویند. اما گاهى از EPS برآوردى براى محاسبه P/E استفاده مى شود، این EPS معمولاً معرف سود برآوردى سال آینده است. در این صورت به P/E محاسبه شده P/E برآوردى یا پیشتاز گفته مى شود.

محاسبه P/E گاهى روش سومى هم دارد که مبتنى بر میانگین دو فصل گذشته و برآورد دو فصل باقیمانده سال است. تفاوت عمده اى بین این سه نوع وجود ندارد اما باید بدانید که از محاسبات داده هاى تاریخى واقعى در مقایسه با برآوردهاى تحلیلگران مالى استفاده کنید. مشکل بزرگ محاسبه P/E مربوط به شرکت هایى است که سود آور نیستند و از این رو EPS منفى دارند. در خصوص چگونگى رفتار با این پدیده دیدگاه هاى متفاوتى وجود دارد. برخى قائل به وجود P/E منفى هستند، گروهى در این حالت P/E را صفر مى دانند و بسیارى دیگر هم معتقدند که دیگر P/E محلى از اعراب ندارد.

به لحاظ تاریخى در بورس اوراق بهادار تهران عموماً میانگینP/E در دامنه ۲‎/۳ تا ۲‎/۱۳تجربه شده است. نوسان P/E در این دامنه عمدتاً بستگى به شرایط اقتصادى هر زمان دارد. در حال حاضر میانگین P/E کل شرکت هاى پذیرفته شده در بورس تهران حدود ۲‎/۸ است. همچنینP/E بین شرکت ها و صنایع مى تواند کاملاً متفاوت باشد.

• کاربرد P/E

به لحاظ نظرى، P/E یک سهم به ما مى گوید که سرمایه گذاران چند ریال حاضرند به ازاى هر ریال سود یک شرکت پرداخت نمایند. به همین جهت به آن ضریب سهام نیز مى گویند. به عبارت دیگر اگر P/E یک سهم ۲۰ باشد بدین معنى است که سرمایه گذاران حاضرند ۲۰ ریال براى هر ریال از سود این سهم (که شرکت تولید مى کند) بپردازند.

الف- رشد سود

آنچه در بحث بالا به آن پرداختیم رشد شرکت ها است. قیمت سهام بازتاب انتظارات سرمایه گذاران از ارزش و رشد آینده شرکت است. اما توجه کنید که اندازه سود (EPS) معمولاً مبتنى بر سود هاى (EPSهاى) گذشته است. اگر شرکتى انتظار رشد دارد بنابراین انتظار داریم که سودش نیز رشد کند. در نتیجه تفسیرى بهتر از P/E آن است که خوشبینى بازار از آینده رشد یک شرکت را باز تاب مى دهد.

اگر P/E شرکتى بالاتر از میانگین بازار یا صنعت باشد بدین معنى است که بازار در ماه ها یا سال هاى آینده انتظارات بزرگى از سهم این شرکت دارد. شرکتى با P/E بالا باید سود هاى فزاینده ایجاد کند، در غیر این صورت قیمت سهمش سقوط خواهد کرد. مثالى از شرکت ایران خودرو گویاى این بحث است.

ب- ارزانى یا گرانى

P/E در مقایسه با قیمت بازار شاخص بهترى براى ارزش گذارى سهم است. مثلاً به شرط پایدارى سایر متغیرها، سهمى با قیمت ۲۰۰ ریال و P/E برابر ۱۰ بسیار گران تر از سهمى با قیمت ۲۰۰۰۰ و P/E برابر ۱۰ است. توجه کنید که محدودیت هایى در این مثال وجود دارد. شما نمى توانید P/E هاى دو شرکت کاملاً متفاوت را براى ارزش گذارى بهتر آنها مقایسه کنید. به عبارت دیگر تعیین بالا یا پایین بودن P/E بدون توجه به دو عامل اصلى بسیار دشوار است: ۱) نرخ رشد شرکت و ۲) صنعت.

۱- نرخ رشد شرکت

آیا اندازه رشد گذشته شرکت ها مى تواند معرف نرخ هاى انتظارى از رشد آینده باشد؟ هر چند پاسخ این پرسش نمى تواند صریح باشد اما در عمل سرمایه گذاران براى پیش بینى سود (EPS) و محاسبه P/E از نرخ هاى رشد گذشته استفاده مى کنند.

۲- صنعت

مقایسه شرکت ها تنها در صورتى فایده مند است که به یک صنعت تعلق داشته باشند، مثلاً شرکت هاى صنعتى که عمدتاً داراى ضرایب P/E پایین هستند. چون به رغم ثبات صنعت رشد پایینى دارند. از طرف دیگر شرکت هاى صنعتى به دلیل انتظار رشد از P/E هاى بالایى برخوردارند.

• دام هاى کاربرد P/E

تا بدین جا آموختیم که در شرایط معینى P/E مى تواند ما را در تعیین بالا یا پایین بودن ارزش یک شرکت کمک کند. همچنین پى بردیم که P/E تنها در شرایط معینى معتبر است. اما علاوه براین دام هاى دیگرى نیز در تحلیل P/E وجود دارد که در ادامه درباره برخى از آنها بحث مى شود.

• حسابدارى

سود یک اندازه حسابدارى است که در محاسبه اش از اقلام غیرنقدى نیز استفاده مى شود. معیارهاى اندازه گیرى سود بر طبق اصول حسابدارى همگانى (GAAP) مقرر مى شوند. این اصول در گذر زمان تغییر مى کند و در هر کشورى نیز متفاوت از دیگر کشورها است. از این رو محاسبه سود (EPS) بسته به چگونگى دفتردارى و حسابدارى مى تواند به صورت هاى متفاوت ارائه شود. در نتیجه مقایسه سودها (EPS ها) با یکدیگر گاهى به مقایسه سیب و پرتقال مى ماند.

• تورم

در شرایطى که اقتصاد کشور تورم بالایى را تجربه مى کند طبعاً کالاها و هزینه هاى استهلاک به دلیل بالا رفتن هزینه هاى جایگزینى کالاها و تجهیزات در مقایسه با سطح عمومى قیمت ها کم نمایى مى شود. بنابراین در زمان هاى تورمى P/E ها عموماً پایین تر مى آیند زیرا بازار سودها را که به صورت ساختگى به بالا گرایش دارد تخریب شده مى بیند. بررسى P/E همانند تمامى نسبت ها در گذر زمان براى پى بردن به روند آن ارزشمند است. تورم این بررسى را دشوار مى کند زیرا اطلاعات گذشته در امروز از فایده مندى کمترى برخوردارند.

• تفسیرى دیگر

P/E پایین لزوماً بدین معنى نیست که ارزش یک شرکت کم نمایى شده است. بلکه به معناى آن است که بازار معتقد است شرکت در آینده نزدیک با مشکل روبه رو خواهد شد. سهمى که قیمتش پایین مى آید معمولاً دلیلى دارد.

عمده ترین دلیلش این است که سود شرکت کمتر از سود انتظارى اش خواهد بود. این مسئله P/E دنباله دار بازتابى ندارد مگر آن که سود در عمل نیز محقق گردد.

• تنها به اتکاى P/E سهام نخرید

یکى از پر بسامدترین اشتباهاتى که سرمایه گذاران غیر حرفه اى مرتکب مى شوند خرید سهام صرفاً به اتکاى P/E بالا یا پایین است. توجه کنید که ارزشیابى سهام تنها با تکیه بر شاخص هاى ساده اى مانند P/E ساده انگارانه و نادرست است. P/E بالا ممکن است به معنى بیش نمایى ارزش سهم باشد و هیچ تضمینى وجود ندارد که بعداً به سرعت پایین نیاید. ضمناً توجه کنید که حتى اگر ارزش سهمى کم نمایى شده باشد ممکن است ماه ها یا حتى سال ها طول بکشد تا بازار ارزش آن را اصلاح نماید.

در هر صورت تجزیه و تحلیل سهام امرى بسیار پیچیده تر از دانستن چند نسبت ساده است. به عبارت دیگر هر چند کلیدى براى معماى ارزش گذارى سهام است اما تمام آن نیست. از این رو توصیه مى شود که سرمایه گذاران براى خرید سهام با خبرگان سرمایه گذارى رایزنى نمایند. پاسارگاد نیک آماده است تا سرمایه گذاران علاقه مند را با قواعد سرمایه گذارى آشنا سازد.

• نتیجه گیرى

P/E همه چیز یا به عبارتى حرف آخر را درباره ارزش سهم نمى گوید اما براى مقایسه شرکت هاى یک صنعت، کل بازار یا روند تاریخى P/E یک شرکت سودآور است.

به یاد بسپارید که :

الف - P/E یک نسبت است و از تقسیم P (PRICE) یا قیمت روز سهم به(EPS) E یا سود هر سهم به دست مى آید.

ب- سه نوع EPS به نام هاى EPS دنباله دار، آینده و میانگین وجود دارد.

ج- به لحاظ تاریخى، میانگین P/E ها در بازه ۲‎/۳ _ ۲‎/۱۳ قرار مى گیرد.

د- به لحاظ نظرى، P/E یک سهم به ما مى گوید که سرمایه گذاران حاضرند چند ریال به ازاى هر ریال سود بپردازند.

هـ - تفسیر بهترى از P/E این است که آن بازتاب خوشبینى بازار از آینده رشد یک شرکت است.

و- P/E در مقایسه با قیمت بازار شاخص بهترى براى ارزش گذارى یک سهم است.

ز- بدون در نظر گرفتن نرخ هاى رشد صنعت، صحبت از بالا یا پایین بودن P/E یک شرکت بى معناست.

ح- تغییر در اصول حسابدارى شامل وجود چندین روش مجاز براى سود (EPS) تجزیه و تحلیل P/E را دشوار مى کند.

ط- P/E ها عموماً در زمان تورم حاد پایین تر مى آیند.

ى- تفاسیر بسیارى پیرامون دلیل پایین بودن P/E یک شرکت وجود دارد.

ن- تنها به اتکاى ضریب P/E اقدام به خرید و فروش سهام نکنید.

دکتر حسین زارعی

شرکت پاسارگاد نیک